Dzień Straży Granicznej w Jaśle
Straż Graniczna (SG) II RP została powołana na mocy Rozporządzenia Prezydenta RP z 22.03.1928 r. „O Straży Granicznej", która weszła w życie dn. 02.04.1928 r. Formacja ta, zorganizowana na wzór wojskowy, miała ochraniać pod względem polityczno-wojskowym, celnym i sanitarnym polską granicę południową, zachodnią i morską o łącznej długości ponad 3 tys. km. W ramach jej struktury powstał, w drugiej połowie lat 30-tych Inspektorat Graniczny Straży Granicznej w Jaśle (od kwietnia 1938 r. Obwód SG), który mieścił się wpierw na ulicy Staszica 6 (do 29.05.1937 r.), a następnie przy ul. Wyspiańskiego 4, a który to obejmował swym zasięgiem 160 km linii granicznej. Straż Graniczna przyjęła na siebie pierwsze uderzenie wojsk hitlerowskich i wykonała zadania opóźniające ponosząc duże straty. Ofiarność i bohaterstwo żołnierzy tej formacji na odcinku jasielskim (heroiczny bój w Węgierskiej Wólce) spowodowało, iż jednostki niemieckie (mając do pokonania tylko 40 km od granicy) wkroczyły do Jasła dopiero 8 września 1939 r.
W 70. rocznicę tych wydarzeń (5-6 września 2009 r.) planuje się zorganizowanie dni upamiętniających istnienie Inspektoratu Granicznego Straży Granicznej w Jaśle, której funkcjonariusze podczas napaści niemieckiej na Polskę dzielnie bronili Jasła i ziemię jasielską przed najazdem wroga. - Straż Graniczna przyjęła i odpierała mężnie pierwsze ciosy II Wojny Światowej, której początek notuje się na godz. 4.45 w dniu 1 września 1939 r. Tymczasem SG walczyła wcześniej, bo jeszcze nocą udaremniła bojówkom niemieckim, słowackim i rusińskim (Rusinami zwano w okresie międzywojennym Łemków), zajęcie przepraw i zdobycie umocnień obronnych, mostów i innych obiektów mających znaczenie strategiczne - mówi kpt. rez. inż. Józef Bocheński. Niestety brak jest opracowań o walkach Straży Granicznej we wrześniu 1939 r. Spotyka się jedynie wzmianki. - Przed nami stoi ogromna praca przywrócenia prawdy historycznej o walce i obronie Jasła i ziemi jasielskiej - mówi J. Bocheński. - Dlatego też zaproponowałem powołanie Komitetu Organizacyjnego, który zająłby się m.in. odszukaniem prawdy o poległych funkcjonariuszach Straży Granicznej i walkach obronnych z tego okresu, zebraniem informacji o mogiłach poległych funkcjonariuszy - dodaje.
Burmistrz Maria Kurowska wspólnie z obecnymi na spotkaniu: Józefem Bocheńskim i synem Waldemarem Bocheńskim ustalili wstępny skład Komitetu Organizacyjny Pamięci Poległych Funkcjonariuszy SG, który obejmowałby m.in.: Komendę Główną Straży Granicznej, Starostwo Powiatowe w Jaśle, Urząd Miasta, Stowarzyszenie Miłośników Jasła i Regionu Jasielskiego, harcerzy, historyków i nauczycieli. Rozmawiano również nad możliwością zorganizowania w Jaśle Dni Upamiętniających Istnienie Inspektoratu Granicznego SG Jasło - To dobra inicjatywa, która zapewne spotka się z zainteresowaniem wielu mieszkańców Jasła, dla których pamięć o tamtych czasach jest nad wyraz istotna. Będzie to też dobra lekcja patriotyzmu, ale również obrony prawdy, która przez wiele lat została zapomniana lub jeszcze nie odkryta - mówi Maria Kurowska, burmistrz miasta.
Kpt. rez. inż. Józef Bocheński (junior), podharcmistrz; rocznik 1930 - syn Józefa Bocheńskiego, kapitana rezerwy WP, kawalera Orderu Virtuti Militari za kampanię w 1920 r.; komisarza SG, I zastępcy Komendanta Inspektoratu (Obwodu) Granicznego SG w Jaśle, ciężko rannego w akcji pod Muszyną, zamordowanego 22/23 04.1940 r. w Katyniu. Józef Bocheński jest aktywnym członkiem Stowarzyszenia Weteranów Polskich Formacji Granicznych.
UM Jasło