„A pamięć o nich przetrwa….” – śladami jasielskich bohaterów

W dniu 17 kwietnia o godz. 11.30 w Miejskiej Bibliotece Publicznej odbyło się  spotkanie poświęcone poszukiwaniom i odnalezieniu mogiły prof. Romana Saphiera i uczniów  jasielskiego Państwowego Gimnazjum im. Króla St. Leszczyńskiego, którzy zginęli 6 września 1920 roku w bitwie pod Firlejówką w czasie wojny polsko-bolszewickiej. Spotkanie połączone było z otwarciem wystawy.

Na spotkaniu obecne były władze miasta i powiatu: burmistrz Jasła Maria Kurowska oraz wicestarosta powiatu jasielskiego Witold Lechowski i przewodnicząca Rady Powiatu Alicja Zając, przedstawiciele Fundacji im. prof. Romana Saphiera w Jaśle: przewodniczący Zarządu Stanisław Mazan i wiceprzewodniczący Piotr Mazur, dyrektor I LO Zbigniew Waszkiel, nauczyciele i młodzież, zaproszeni goście.

O historii poszukiwań i odnalezieniu mogiły bohaterskich jaślan opowiedział uczestnikom spotkana Stanisław Mazan. W 1993 roku przy okazji jubileuszu 125-lecia Gimnazjum i Liceum Ogólnokształcącego w Jaśle, z inicjatywy Elżbiety Przybszowkiej-Constantine,  reaktywowano przedwojenne stypendium  prof. Saphiera i poległych uczniów przeznaczone dla uzdolnionej młodzieży z I LO, a w 1995 roku utworzono Fundację im. prof. Romana Saphiera. Jednym z głównych zadań Fundacji było odnalezienie Firlejówki i mogiły poległych tam jaślan. Nikt dokładnie nie wiedział, gdzie znajdują się groby prof. Saphiera i jego uczniów ani czy przetrwały czasy II wojny i władzy sowieckiej na Ukrainie.

Plany odnalezienia mogiły udało się zrealizować w zeszłym roku. W kwietniu 2006 roku Stanisław Mazan i Piotr Mazur udali się na Ukrainę w poszukiwaniu Firlejówki i grobów naszych rodaków. Przy pomocy Saszy Nużnego, lwowskiego przewodnika, oraz map (polskiej sprzed 1939 roku i współczesnej mapy ukraińskiej) udało się zlokalizować Firlejówkę – obecnie Andrijwkę. Nieoceniona była pomoc starszych mieszkańców, którzy dobrze znali historię swojej okolicy. Okazało się, że wiedzą gdzie znajduje się mogiła. W szczerym polu, przy polnej drodze niewielki kopiec porośnięty trawą, a na nim krzak bzu, w którym znajdowały się szczątki drewnianego krzyża. Jeszcze przed II wojną światową młodzież szkolna przynosiła tam kwiaty i paliła świeczki. Po wojnie nikt już nie dbał o mogiłę.

We wrześniu 2006 roku  Fundacja  zorganizowała  wyjazd młodzieży z I LO na mogiłę profesora Saphiera i jego uczniów. Na miejscu przy grobie odbyła się polowa Msza Święta, młodzież złożyła przywieziony z Polski wieniec i zapaliła znicze. Fundacja planuje stałe zapewnienie opieki nad mogiłą naszych rodaków  oraz w przyszłości kolejne wyjazdy.

Wicestarosta Witold Lechowski, uczestnik wrześniowego wyjazdu do Firlejówki podziękował Fundacji za odnalezienie mogiły oraz zorganizowanie wyjazdu młodzieży z I LO w Jaśle na grób prof. Saphiera i jego uczniów, który był swoistą lekcją patriotyzmu. Wspomniał również o wspólnych  z władzami miasta Jasła planach stworzenia małego mauzoleum w Firlejówce.

Nawiązując do wypowiedzi wicestarosty, burmistrz miasta Jasła Maria Kurowska  powiedziała, że „…nie wystarczy odnaleźć, pomodlić się i wrócić…Te groby muszą tam być odnowione, pięknie, według tej czy innej koncepcji, zrekonstruowane…” Podziękowała Zarządowi Fundacji, nauczycielom i uczniom za ogromny trud włożony w odnalezienie i uporządkowanie mogiły.

Wzruszająco wyjazd wspominał ks. Andrzej Sroka, o gimnazjum przedwojennym opowiedział Zygmunt Kachlik, a w imieniu I LO przemawiał dyrektor Zbigniew Waszkiel i Wiesława Wójcik

Na zakończenie spotkania jasielski architekt Andrzej Gawlewicz  przedstawił nowy projekt kurhanu-mogiły z krzyżem, otoczonego solidnym stalowym ogrodzeniem, który przygotował dla Fundacji im. prof. Romana Saphiera na podstawie dostarczonych materiałów

Na wystawie prezentowane są materiały o prof. Romanie Saphierze, fragmenty opisu bitwy pod Firlejówką,  zdjęcia dokumentujące poszukiwanie mogiły, wyjazd młodzieży  z I LO  oraz wzruszające  relacje uczniów, uczestników wyjazdów.

Wystawa jest czynna w holu MBP w Jaśle od 17 kwietnia do 07 maja 2007 r.

codziennie od 8.00 do 18.00,  w soboty od 8.00-15.00

Beata Szybka, MBP w Jaśle