Bezdomność zwierząt - jak temu zapobiec?

W ostatnim czasie na łamach naszego portalu poruszony został temat agresywnych psów, które stwarzają zagrożenie m.in. dla mieszkańców przy ul. Polnej w Jaśle. Dziś kontynuujemy temat zwierząt, ale badając go od innej strony. Spróbujemy przyjrzeć się problemowi niewłaściwej opieki nad zwierzętami oraz problemowi bezdomności zwierząt.

Skąd się biorą bezdomne zwierzęta?

Mówiąc o bezdomnych zwierzętach zazwyczaj mamy na myśli wałęsające się psy. Na terenie Jasła problem bezdomności zwierząt również występuje, choć jest on mniejszy niż poza miastem – w gminach wiejskich. Miasto stara się zapobiegać bezdomności zwierząt m. in. poprzez szukanie dla nich nowych domów. Swoje czynności w tym zakresie wykonuje na zasadach określonych w ustawie o ochronie zwierząt. Należy pamiętać, że za każdym bezdomnym zwierzęciem stoi jego dotychczasowy właściciel. Bezdomne zwierzęta można podzielić na te, które po prostu znudziły się swoim właścicielom lub okazały się nietrafionym prezentem i zostały wyrzucone lub te, które utraciły swojego dotychczasowego właściciela z przyczyn losowych (np. śmierć opiekuna, zabłąkanie się zwierzęcia).

Wielu ludzi sądzi, iż w momencie gdy nie są w stanie lub nie chcą się już zająć swoim pupilem, najlepszym wyjściem jest oddanie go do schroniska, gdzie na pewno będzie mu lepiej. Jednak należy pamiętać, że umieszczenie zwierzęcia w schronisku to koszt około 1500 zł. W większości przypadków schroniska są komercyjne, gdzie nie tylko wspomniany koszt wysłania zwierząt jest duży, ale niejednokrotnie słyszymy, że nie zapewniają odpowiednich warunków, właśnie ze względu na ich przepełnienie. Dlatego często psy są porzucane i wyłapywane przez gminy, a koszty ponoszą wszyscy mieszkańcy danej gminy.

Obowiązki właścicieli zwierząt.

Obowiązki właścicieli względem posiadanych zwierząt określa głównie ustawa o ochronie zwierząt oraz regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, uchwalany przez każdą gminę. Z pewnością do najważniejszych obowiązków należy zapewnienie zwierzęciu pomieszczenia chroniącego je przed zimnem, upałami i opadami atmosferycznymi, z dostępem do światła dziennego, umożliwiającego swobodną zmianę pozycji ciała, odpowiednią karmę i stały dostęp do wody. Ponadto Regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie Miasta Jasła nakłada na właścicieli psów obowiązek ich zarejestrowania w Urzędzie Miasta. Podczas rejestracji wydawany jest identyfikator z numerem, który pies powinien nosić przy obroży. Jest to niezwykle przydatne podczas zaginięcia takiego psa, ponieważ w prosty i szybki sposób pomaga ustalić jego właściciela. Jednak nie wszyscy posiadacze czworonogów wywiązują się z tego obowiązku, chociaż podlega to kontroli przez Straż Miejską i grozi za to mandat.

Zadania gmin w zakresie bezdomności zwierząt.

Zgodnie z ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach gminy zapobiegają bezdomności zwierząt na zasadach określonych w przepisach o ochronie zwierząt. Gminy działają na podstawie programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt, który jest uchwalany przez radę gminy co roku. Do tych działań m. in. należy:

1) zapewnienie bezdomnym zwierzętom miejsca w schronisku dla zwierząt;

2) odławianie bezdomnych zwierząt;

3) poszukiwanie właścicieli dla bezdomnych zwierząt;

4) opiekę nad wolno żyjącymi kotami, w tym ich dokarmianie. 

Największym problemem w zakresie bezdomności zwierząt są z pewnością wałęsające się psy. Miasto Jasło w uzasadnionych przypadkach wyłapuje takie psy lecz nie wysyła ich od razu do schroniska. Trafiają one do Tymczasowego Punktu Przetrzymywania Zwierząt w Jaśle. Wyłapane psy przebywają tam okresowo. W tym czasie poszukiwani są dotychczasowi lub nowi właściciele. W tym zakresie Miasto Jasło podpisało umowę z uprawnioną firmą, która zajmuje się wyłapywaniem zwierząt na terenie miasta oraz poszukiwaniem dotychczasowych lub nowych właścicieli. Psiaki przed adopcją są sterylizowane/kastrowane i zaszczepione. Co ważne – psy nie są wydawane ani do kojców ani na łańcuch.

Statystyki wykazują, że:

855 – tyle wynosi liczba zarejestrowanych psów na terenie naszego miasta.

W 2014 roku łącznie udzielono pomocy 84 zwierzętom (w tym 17 kotom, 67 psom).

35 wyłapanych psów wróciło do swoich właścicieli, natomiast dla 23 psów znalazł się nowy właściciel. Pozostałe pieski weszły w statystyki 2015 roku i już znalazły swoich nowych właścicieli.

Zwierzęta przebywające w Punkcie mają zapewnioną opiekę weterynaryjną. Aktualnie przebywa tam tylko jeden pies w typie husky. Najwięcej psów trafia do Punktu wiosną i latem oraz po Sylwestrze. Problem, jak się okazuje, nie dotyczy tylko psów czy kotów – 2 miesiące temu, ktoś wyrzucił w reklamówce 7 świnek morskich.

Jak wynika ze statystyk połowa tych zwierząt nie zalicza się do zwierząt bezdomnych. Są to bowiem psy, które najzwyczajniej w świecie uciekły swojemu właścicielowi, który najprawdopodobniej ich szuka. Wyłapywanie tych zwierząt i fundowanie im przy tym negatywnych przeżyć, jest zupełnie niepotrzebne. Dodatkowo zaś odbywa się to na koszt podatników. Miasto stara się by takich sytuacji było zatem jak najmniej, choć czasami takie wyjazdy są po prostu konieczne, np. z uwagi na niekorzystne warunki atmosferyczne albo stan zdrowia zwierzęcia.

- Przyjęliśmy inną strategię, którą wdrażamy od 2012 roku i mamy naprawdę dobre wyniki. Naszym zdaniem nie powinno się wyłapywać od razu każdego bezpańskiego zwierzęcia i wysyłać go do schroniska, chyba że stwarza ono niebezpieczeństwo, bądź warunki atmosferyczne sprawiają, że istnieje zagrożenie dla jego życia. Często zdarza się, że błąkający się pies po prostu uciekł swojemu dotychczasowemu właścicielowi, który go szuka – mówi Marcin Gustek, zastępca kierownika ds. gospodarki komunalnej w Wydziale Inwestycji, Gospodarki Komunalnej i Ochrony Środowiska Urzędu Miasta w Jaśle.

Jak wygląda proces od momentu wyłapania zwierzęcia do możliwej adopcji?

Gdy piesek trafi pod opiekę miasta, przez okres 2 tygodni objęty jest tzw. kwarantanną, kiedy to istnieje jeszcze szansa, że znajdzie się jego właściciel. Jeżeli taka sytuacja nie nastąpi, poszukuje się mu dobrego nowego domu. Zanim piesek trafi do adopcji, osoby które prowadzą czynności adopcyjne sprawdzają, czy warunki będą dla niego odpowiednie. Jeżeli wszystko przebiega pomyślnie spisywana jest umowa adopcyjna, gdzie widnieje zapis o możliwym odebraniu zwierzęcia w przypadku niedopełnienia warunków umowy.

- Cieszy nas fakt, że ludzie, którzy decydują się na psa i są na etapie poszukiwania psa, to zaczynają właśnie od takich miejsc. – dodaje Marcin Gustek.

Dzięki temu, że tych zwierząt nie wysyła się do schroniska, miasto ponosi niższe koszty, a zaoszczędzone pieniądze może przeznaczyć na inne zadania związane z bezdomnością zwierząt. Przy zebranych danych z zeszłego roku, gdzie tych zwierząt było 84, licząc średnio 1500 zł za każdego zwierzaka wysłanego do schroniska, koszty wyłapania i opieki byłyby dużo większe. Rocznie miasto wydaje w granicach 50 tys. zł na wszystkie tego typu zadania. Za sprawą rozwiązania jakie miasto posiada, a także dzięki włożonemu sercu i pracy osobom zaangażowanym w tę działalność, koszty są dużo mniejsze, a zwierzęta nie muszą przechodzić przez negatywne przeżycia w schronisku.

- Ponadto należy pamiętać, że zgodnie z ustawą o ochronie zwierząt gmina ma prawo interweniować wobec osób, które znęcają się nad zwierzętami. Takie zwierzęta w uzasadnionych przypadkach mogą być czasowo odebrane swojemu dotychczasowemu właścicielowi na podstawie decyzji wydanej przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. O dalszym losie takie zwierzęcia decyduje sąd, który może orzec o jego przepadku. Wszelkie koszty związane z odebraniem i utrzymaniem takiego zwierzęcia obciążają jego dotychczasowego właściciela lub opiekuna. Należy pamiętać, że znęcanie się nad zwierzętami jest przestępstwem, za które grozi kara grzywny, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. W myśl ww. ustawy przez znęcanie się nad zwierzętami należy m. in. rozumieć porzucanie zwierzęcia, a w szczególności psa lub kota, przez właściciela bądź przez inną osobę, pod której opieką zwierzę pozostaje. Pamiętajmy jednak, że nie we wszystkich przypadkach należy odbierać zwierzęta. Przy drobnych zaniedbaniach często wystarczy pouczyć właściciela o jego obowiązkach względem posiadanego zwierzęcia - mówi Marcin Gustek.

Wszelkie przypadki znęcania się nad zwierzętami powinny być zgłaszane na Policję lub do Straży Miejskiej.

Koty wolnożyjące.

Problemem, z którym borykają się gminy są również wolnożyjące koty. Szczególnie jest to widoczne w miastach. Musimy pamiętać, że koty wolnożyjące w miastach nie są zwierzętami bezdomnymi lecz są elementu ekosystemu miejskiego. Ich obecność zapobiega rozprzestrzenianiu się gryzoni (w szczególności myszy i szczurów). Dlatego nie należy ich odławiać ani wywozić, lecz stwarzać warunki bytowania w miejscach ich dotychczasowego schronienia.

Miasto Jasło od dwóch lat włącza się w opiekę nad wolnożyjącymi kotami, która obejmuje m. in. ich sterylizację (w celu ograniczenia populacji) oraz dokarmianie za pośrednictwem społecznych opiekunów kotów. Uwagę Miasta Jasła na wolno żyjące koty zwrócili ich społeczni opiekunowie, którzy od wielu lat bezinteresownie troszczą się o nie. Dzięki tym osobom udało się oszacować liczebność populacji takich kotów w naszym mieście oraz wyznaczyć podstawowe kierunki działania.

- Generalnie kotów się nie odławia, nie są to zwierzęta bezdomne, a wolno żyjące, które są w stanie poradzić sobie bez człowieka. Jeżeli jednak warunki atmosferyczne (szczególnie okresy zimowe) powodują, że wskazana jest im pomoc, to taka pomoc jest im w miarę możliwości udzielana. Miasto dokłada też wszelkich starań, by liczebność takich kotów nie ulegała drastycznemu zwiększeniu, w związku z tym prowadzi sterylizację tych zwierząt – dodaje Marcin Gustek.

Powinniśmy pamiętać, że najskuteczniejszą metodą zapobiegania bezdomności zwierząt jest sterylizacja / kastracja naszych czworonożnych pupili.

Pamiętajmy więc, że podejmując decyzję o posiadaniu psa, należy zdawać sobie sprawę, iż jest to już pewien obowiązek, jeżeli więc prowadzimy turystyczny tryb życia, to musimy zdawać sobie sprawę, że zwierzę nie jest zabawką i nie można go po prostu odłożyć na bok czy wyrzucić, ale zapewnić mu odpowiednią opiekę.

Joanna Parzygnat
parzygnatjoanna@gmail.com