Schrony i ukrycia na terenie Jasła mogą pomieścić 750 osób

Wojna w Ukrainie oraz eskalacja działań zbrojnych na skalę, z jaką w pobliżu granic państwa polskiego nie mieliśmy do czynienia od wielu dziesięcioleci, rodzi szereg pytań o stan przygotowań polskiego społeczeństwa i instytucji publicznych do zapewnienia skutecznej ochrony ludności cywilnej w obliczu realnego zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi. Polacy, w tym również jaślanie, coraz częściej pytają o dostępność schronów i ukryć. Dane wskazują, że w 2017 r. budowle ochronne mogły zapewnić miejsce dla niespełna 3% całej populacji. W schronach i ukryciach zlokalizowanych na obszarze Jasła, obecnie schronienie może znaleźć 750 mieszkańców miasta.

fot. Pixabay

Do niedawna, w krajach Europy Zachodniej i Środkowo-Wschodniej panowało przekonanie, że perspektywa wystąpienia na Starym Kontynencie konfliktu zbrojnego na dużą skalę jest bardzo mało prawdopodobna, o ile nie niemożliwa. Aneksja Krymu, której Federacja Rosyjska dokonała przy użyciu sił zbrojnych w 2014 r. oraz inwazja na Ukrainę, gdzie toczą się obecnie ciężkie walki, ostatecznie zweryfikowały ten pogląd. Doniesienia z wielu regionów Ukrainy, gdzie toczyły się, bądź wciąż toczą się walki, dowodzą, że nawet nowoczesna wojna może pochłonąć tysiące istnień ludzkich. Na domy i budynki użyteczności publicznej od ponad miesiąca spadają rosyjskie bomby. Spod gruzów wciąż wydobywane są ciała ofiar.

Obywatele krajów europejskich i nie tylko, coraz częściej zadają sobie pytanie – w jakim stopniu ich społeczeństwo oraz organy administracji publicznej są przygotowane do tego, aby zapewnić ludności cywilnej schronienie przed różnorakimi zagrożeniami, w tym na przykład przed bombardowaniem? Pytania dotyczą przede wszystkim liczby i dostępności budowli ochronnych. Schrony, czy też ukrycia wciąż pozostają najskuteczniejszymi elementami ochrony przez konwencjonalnymi środkami rażenia. Jak się okazuje w Polsce znajdują się 39 892 zinwentaryzowane schrony i ukrycia (stan na 2017 r.), które mogą zapewnić schronienie dla 2,84% ludności kraju. W porównaniu z innymi krajami europejskimi to bardzo mało. W Szwecji, jak podaje „Przegląd Pożarniczy”, schronienie w budowlach ochronnych może znaleźć ok. 85% ludności.

Niestety w polskim systemie prawnym nie znajdziemy aktów normatywnych rangi ustawowej, które regulowałyby kluczowe kwestie w zakresie funkcjonowania budowli ochronnych. Co ciekawe, od transformacji ustrojowej, a więc od początku lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku, w polskim prawie nie były nawet określone definicje schronu, ukrycia, bądź też budowli ochronnej w ogóle, nie wspominając o szczegółowych wytycznych dotyczących wymagań technicznych, jakie powinny one spełniać.

Punktem odniesienia dla funkcjonowania systemu budowli ochronnych w Polsce może być wytyczne Szefa Obrony Cywilnej Kraju z 4 grudnia 2018 r. „w sprawie zasad postępowania z zasobami budownictwa ochronnego”. Dokument zawiera szereg zaleceń, w tym to, że zaleca się „uwzględnianie miejsc ochronnych na etapie uzgadniania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, w szczególności wykorzystanie garaży podziemnych lub innych pomieszczeń, które ze względu na usytuowanie mogą zapewnić podstawową funkcję ochronną”. Warto również zaznaczyć, że według wytycznych, o których mowa, szefowie obrony cywilnej na poziomie województwa, powiatu i gminy, powinni prowadzić ewidencję budowli ochronnych i uzupełniać ją zgodnie ze stanem faktycznym. Zalecenia te nie są jednak obligatoryjne. Samorządy mogą, lecz nie muszą ich uwzględniać. Doskonałym przykładem może być prowadzenie ewidencji budowli ochronnych. Są samorządy, które nie tylko ją prowadzą, lecz także udostępniają ją publicznie na prowadzonych przez siebie stronach internetowych. Tak robi na przykład Lublin, na którego obszarze, w schronach może znaleźć schronienie 3218 osób (stan na 1 stycznia 2019 r.). W ukryciach z kolei, na terenie Lublina znajduje się miejsce dla 10628 osób.

Miasto Jasło prowadzi rejestr budowli ochronnych na swoim terenie. Wynika z niego, że na obszarze Jasła znajduje się 1 schron oraz 9 ukryć. Schronienie może w nich znaleźć dokładnie 750 osób (ok. 2,2% populacji miasta). Miejskie Centrum Zarządzania Kryzysowego w Jaśle zapewnia przy tym, że wszystkie obiekty uwzględnione w rejestrze spełniają kryteria określone w załączniku do wytycznych Szefa OCK z 4 grudnia 2018 r. Odpowiedzi na pytania mieszkańców w zakresie budowli ochronnych na terenie miast i ich lokalizacji, w każdej chwili mogą udzielić pracownicy Wydziału Bezpieczeństwa i Zarządzania Kryzysowego Urzędu Miasta w Jaśle.

Faktem jest, że w istniejących budowlach ochronnych znajduje się niewystarczająca liczba miejsc dla mieszkańców, którzy mogliby szukać w nich schronienia w obliczu zagrożenia zdrowia lub życia. Tym samym zastosowanie mają zastosowanie zasady przygotowania doraźnych ukryć chroniących przed możliwymi zagrożeniami, określone w wytycznych Szefa OCK. Jak należy rozumieć doraźne ukrycie? Jest to obiekt wstępnie wytypowany na potrzeby ochrony ludności, którego wykorzystanie przewiduje się dopiero w sytuacji podwyższenia gotowości obronnej państwa lub innego zagrożenia, po przeprowadzeniu specjalistycznej oceny technicznej. W tej kategorii znajdziemy między innymi: garaże wielostanowiskowe o konstrukcji żelbetowej przynajmniej częściowo zagłębione w ziemi, czy też piwnice budynków wykonane w technologii tak zwanej wielkiej płyty o wysokości do 5 pięter, wliczając w to piwnice. Wytyczne Szefa OCK wskazują w tym kontekście również na częściowo zagłębione w ziemi piwnice o konstrukcji murowanej w budynkach użyteczności publicznej, w budynkach nie przekraczających dwóch kondygnacji, których nie brakuje na terenie Jasła.

O tym, gdzie można szukać schronienia w przypadku wystąpienia zagrożenia, możemy dowiedzieć się z lektury opublikowanego przed tygodniem przez Rządowe Centrum Bezpieczeństwa – poradnika na czas kryzysu i wojny „Bądź gotowy!”. Autorzy poradnika radzą, aby w przypadku nagłego zagrożenia udać się w najbezpieczniejsze miejsce w budynku, w którym aktualnie się znajdujemy. Z lektury poradnika dowiadujemy się również, że warto zastanowić się nad najlepszym schronieniem jeszcze przed wystąpieniem potencjalnego zagrożenia. W tym kontekście, sugerowanym pomieszczeniem jest piwnica.

MD