Uczniowie z jasielskiego Ekonomika tworzą AI, które rozpozna język migowy i posegreguje odpady

Dwa zespoły uczniów IV Liceum Ogólnokształcącego z Oddziałami Dwujęzycznymi i Integracyjnymi im. Jana Pawła II w Jaśle znalazły się wśród zespołów zakwalifikowanych do I etapu konkursu „NAUKOLATEK - Nastoletni Naukowiec”. Młodzi badacze z jasielskiego „Ekonomika” będą rozwijać projekty wykorzystujące sztuczną inteligencję i komputerową analizę obrazu - jeden wspierający rozpoznawanie alfabetu Polskiego Języka Migowego, drugi poświęcony automatycznej segregacji odpadów.

Wyniki konkursu zostały ogłoszone 16 września przez Politechnikę Rzeszowską im. Ignacego Łukasiewicza. Do I etapu zakwalifikowano 15 zespołów z województwa podkarpackiego. Wśród nich znalazły się dwa zespoły reprezentujące IV Liceum Ogólnokształcące w Jaśle. Opiekunem naukowym obu drużyn jest dr Wincenty Skwarek – nauczyciel Zespołu Szkół nr 4 w Jaśle

Pierwszy z zakwalifikowanych projektów nosi tytuł „Wpływ warunków rejestracji obrazu na skuteczność automatycznego rozpoznawania alfabetu Polskiego Języka Migowego z wykorzystaniem sztucznej inteligencji” i realizowany będzie pod akronimem MigAI.

Jego autorami są uczniowie klasy drugiej: Wiktoria Wojdyła, Julia Lubaś i Julia Leśniak. Celem projektu jest stworzenie i przebadanie systemu wykorzystującego sztuczną inteligencję do automatycznego rozpoznawania liter alfabetu Polskiego Języka Migowego na podstawie obrazu z kamery. Uczniowie nie chcą jednak ograniczyć się jedynie do stworzenia działającego modelu AI. Głównym elementem ich pracy będzie badanie wpływu warunków rejestracji obrazu na skuteczność rozpoznawania gestów. Sprawdzą m.in., jak na działanie modelu wpływają oświetlenie, rodzaj tła, odległość od kamery oraz osoba wykonująca znak. Szczególnie istotne będą testy z udziałem osób, których obrazy nie były wcześniej wykorzystywane podczas uczenia modelu.

Drugi projekt to „Inteligentny system automatycznej identyfikacji i segregacji odpadów gospodarstw domowych z wykorzystaniem sztucznej inteligencji i komputerowej analizy obrazu”, czyli AI-SORT.

Zespół tworzą uczniowie klasy czwartej: Jan Maciejowski, Jan Wnęk oraz Michał Kapitan. W tym przypadku uczniowie zamierzają zbudować rzeczywisty prototyp urządzenia, które za pomocą kamery i modelu sztucznej inteligencji będzie rozpoznawało rodzaj odpadu, a następnie automatycznie kierowało go do odpowiedniej frakcji. System ma wykorzystywać komputer NVIDIA Jetson Orin Nano Super, dzięki czemu analiza obrazu będzie odbywała się lokalnie, bez konieczności korzystania z usług chmurowych. Oprócz skuteczności rozpoznawania badany będzie również wpływ oświetlenia, położenia, deformacji i zabrudzenia odpadów, szybkość podejmowania decyzji przez model oraz niezawodność mechanicznego układu sortującego.

Oba przedsięwzięcia łączą więc badania naukowe z praktycznym wykorzystaniem sztucznej inteligencji, programowania, elektroniki i mechatroniki. W każdym przypadku uczniowie będą musieli samodzielnie przygotować dane, wytrenować modele AI, przeprowadzić kontrolowane eksperymenty, przeanalizować wyniki i na ich podstawie sformułować wnioski.

Zakwalifikowanie dwóch projektów nie jest przypadkowe. Uczniowie IV LO od początku 2026 roku rozwijają swoje kompetencje z zakresu sztucznej inteligencji w ramach realizowanego w szkole projektu „AI Lab – Tworzymy Przyszłość”, który otrzymał dofinansowanie w międzynarodowym programie skill.ED organizowanym przez Fundację Kronospan. Projekt jasielskiej szkoły znalazł się w gronie przedsięwzięć dofinansowanych w edycji skill.ED 2025, a szkoła uzyskała grant w wysokości 10 tys. euro na rozwój Laboratorium Sztucznej Inteligencji.

W ramach „AI Lab – Tworzymy Przyszłość” młodzież zdobywa praktyczne umiejętności z zakresu programowania, uczenia maszynowego i komputerowej analizy obrazu. Uczniowie pracują z rzeczywistymi danymi, uczą się przygotowywania zbiorów danych oraz tworzenia i testowania modeli sztucznej inteligencji. Ważnym elementem projektu jest współpraca z Państwową Akademią Nauk Stosowanych w Krośnie, dzięki której uczniowie mają również możliwość kontaktu ze środowiskiem akademickim i poznawania praktycznych zastosowań nowych technologii.

Udział w konkursie „NAUKOLATEK – Nastoletni Naukowiec” jest kolejnym etapem wykorzystania zdobytej wiedzy. Tym razem młodzi ludzie przechodzą od nauki podstaw sztucznej inteligencji do samodzielnego prowadzenia projektów badawczych, w których konieczne jest postawienie problemu badawczego, zaplanowanie eksperymentu, wykonanie prototypu, zebranie danych i obiektywna ocena uzyskanych rezultatów.

Teraz przed uczniami kolejny etap – realizacja zaplanowanych badań, budowa stanowisk i prototypów oraz sprawdzenie w praktyce, czy zaproponowane przez nich rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji potwierdzą postawione hipotezy badawcze.

Red.