Dzieci potrzebują granic, a nie krzyku. Ważna lekcja dla uczniów i rodziców w Kołaczycach
Czy wychowanie bez stresu oznacza brak zasad? Dlaczego dzieci coraz trudniej skupiają uwagę, a internetowe konflikty przenoszą się do szkolnych klas? Jak rozmawiać z dzieckiem, aby naprawdę chciało nas słuchać? To tylko część zagadnień poruszonych podczas spotkania z dr Renatą Grzywacz, które odbyło się w czwartek (19 listopada) w Publicznej Szkole Podstawowej w Kołaczycach. Ekspertka zwróciła uwagę na problemy współczesnego wychowania, ale przede wszystkim wskazała rodzicom, jak budować relacje oparte na zaufaniu, konsekwencji i poczuciu bezpieczeństwa.

Spotkanie poprowadziła dr Renata Grzywacz, doktor nauk humanistycznych, psycholog społeczny, socjoterapeutka dzieci i młodzieży, terapeutka rodzin i uzależnień oraz wieloletnia wykładowczyni akademicka. Jest założycielką i dyrektorką Instytutu Profilaktyki Zachowań Ryzykownych, autorką publikacji naukowych dotyczących trudności wychowawczych i zachowań aspołecznych. Od lat współpracuje ze szkołami w całej Polsce, prowadząc warsztaty dla uczniów oraz szkolenia dla rodziców i nauczycieli.



__________ Fot. Dr Renata Grzywacz
Czwartkowe spotkania rozpoczęły się od warsztatów edukacyjno-profilaktycznych dla uczniów, które odbyły się pod hasłem „Rozwiązujemy konflikty bez agresji”. Podczas zajęć uczniowie poznawali mechanizmy powstawania złości i agresji, uczyli się, jak radzić sobie z trudnymi emocjami oraz w jaki sposób konstruktywnie rozwiązywać konflikty. Ważnym elementem spotkania było również kształtowanie umiejętności stawiania granic – zarówno wobec siebie, jak i innych osób.

To nie wymagania, lecz krzyk i domowe awantury są źródłem stresu u dzieci
Szczególną uwagę Grzywacz zwróciła na problem stresu, którego dzieci doświadczają we własnych domach. Jak podkreślała, prawdziwym źródłem stresu nie są jasno określone zasady czy wymagania stawiane przez rodziców, lecz sytuacje, w których dziecko traci poczucie bezpieczeństwa. Krzyki, awantury, kłótnie dorosłych, agresja, przemoc czy obecność nietrzeźwego rodzica mogą sprawiać, że najmłodsi żyją w ciągłej niepewności i obawie przed tym, co wydarzy się następnego dnia.
– Stresem dla naszych dzieci będzie pijany ojciec, matka, który w domu będzie wszczynał awantury. To jest stres dla naszych dzieci – mówiła.
Wychowanie bez stresu nie oznacza braku granic
Jednym z najważniejszych tematów popołudniowego spotkania z rodzicami pt. „Świadome wychowanie – granice, zasady i współpraca rodzica ze szkołą” było stawianie dzieciom granic. Dr Grzywacz zwróciła uwagę, że pojęcie bezstresowego wychowania bywa niewłaściwie rozumiane. W jej ocenie dzieci powinny dorastać w atmosferze bezpieczeństwa, bez przemocy i nieustannego napięcia, ale nie oznacza to rezygnacji z zasad czy wymagań. Bez stresu nie oznacza, że dzieci wchodzą na głowę rodzicom, że żądzą rodzicami, że nie mają żadnych obowiązków.
– Myślę, że ta interpretacja jest bardzo krzywdząca, bo bez stresu to nie oznacza bez granic. I ja mam nadzieję, że Wasze dzieci właśnie żyją, funkcjonują bez stresu, bo są bezpieczne w Waszych domach. Ale, proszę Państwa, mają jasne, konkretne, przez Was postawione granice – mówiła dr Renata Grzywacz.
Ekspertka podkreślała, że konsekwentne postępowanie rodziców daje dzieciom poczucie stabilności. Szczególnie istotna jest zgodność obojga rodziców w kwestiach wychowawczych. Różnice zdań są naturalne, jednak nie powinny prowadzić do sytuacji, w której dziecko otrzymuje sprzeczne komunikaty i nie wie, jakie zasady rzeczywiście obowiązują.
Zwróciła również uwagę na potrzebę odróżnienia konsekwencji od karania. Jej zdaniem dziecko, które od najmłodszych lat uczy się respektowania ustalonych granic, łatwiej poradzi sobie z samodzielnym podejmowaniem decyzji w przyszłości.
Telefony, internet i coraz większe problemy z koncentracją
Znaczną część wykładu poświęcono wpływowi nowych technologii na codzienne funkcjonowanie dzieci i młodzieży.
Dr Grzywacz, odwołując się również do obserwacji poczynionych podczas porannych warsztatów w Kołaczycach, zwróciła uwagę na trudności z utrzymaniem koncentracji. Wskazywała, że nieustanny kontakt z krótkimi treściami internetowymi, szybkie tempo życia i nadmiar bodźców mogą utrudniać dzieciom skupienie uwagi.
Jednocześnie zachęcała rodziców do refleksji nad własnym zachowaniem. To właśnie dorośli narzucają często tempo codzienności, wypełniając dzień kolejnymi obowiązkami, zajęciami i aktywnościami. W takim otoczeniu dzieciom coraz trudniej znaleźć chwilę na odpoczynek i wyciszenie.
Osobnym problemem są konflikty rozgrywające się w internecie. Ekspertka zwróciła uwagę, że choć w szkołach obowiązują zasady ograniczające korzystanie z telefonów, znaczna część aktywności uczniów w sieci odbywa się już po zakończeniu lekcji.
To właśnie wtedy, na grupach internetowych i w komunikatorach, dochodzi do wzajemnego obrażania, wyśmiewania czy agresji słownej. Następnego dnia negatywne emocje przenoszą się do szkolnych klas.
Dr Grzywacz podkreślała, że odpowiedzialność za takie sytuacje nie może spoczywać wyłącznie na nauczycielach. Rodzice powinni interesować się tym, co ich dzieci robią w internecie, z kim rozmawiają i w jaki sposób odnoszą się do rówieśników.
Rodzice też powinni uważać na to, co piszą w internecie
Jednym z bardziej wyrazistych wątków spotkania była kwestia internetowej komunikacji między samymi rodzicami. Ekspertka zwróciła uwagę na klasowe grupy w komunikatorach, które z założenia mają służyć szybkiej wymianie informacji, ale niejednokrotnie stają się miejscem konfliktów, pretensji i krytykowania nauczycieli.
Problem polega na tym, że dzieci często mają dostęp do tych rozmów lub dowiadują się o ich treści od dorosłych. A opinie rodziców, zwłaszcza te negatywne, mogą znacząco wpływać na postrzeganie szkoły przez uczniów.

– Proszę Państwa, rodzice przekraczają granice w komentarzach, na grupach, messengerach i tak dalej. I wiecie co? Dzieci o tym wiedzą. A dzieci są tak ciekawe, że oni tylko czekają, żeby dorwać wasz telefon, żeby gdzieś go tam zobaczyć, co ta mama pisze z klasy na Panią z Polskiego – mówiła ekspertka, przywołując przykłady ze swojej praktyki.
Podkreślała przy tym, że każdy rodzic ma prawo do własnej opinii na temat pracy nauczycieli. Istotne jest jednak to, w jaki sposób i w czyjej obecności ją wyraża.
Dziecko, które słyszy w domu nieustanną krytykę nauczyciela, może przychodzić na lekcje z negatywnym nastawieniem jeszcze przed rozpoczęciem zajęć. W ocenie dr Grzywacz takie sytuacje nie służą ani uczniom, ani budowaniu wzajemnego zaufania między szkołą a rodzicami.
Nie wyręczaj dziecka. Pozwól mu nauczyć się samodzielności
Podczas spotkania poruszono również problem nadmiernej opiekuńczości rodziców.
Dr Grzywacz przywołała przykłady ze swojej pracy akademickiej, kiedy to rodzice dorosłych już studentów kontaktują się z uczelnią, załatwiają formalności czy próbują rozwiązywać problemy, z którymi młodzi ludzie powinni poradzić sobie samodzielnie.
W jej ocenie takie postępowanie, choć często wynika z troski, może utrudniać młodym ludziom zdobywanie doświadczenia i pewności siebie.
Dlatego zachęcała rodziców, aby już od najmłodszych lat pozwalali dzieciom podejmować samodzielne próby rozwiązywania codziennych problemów. Nie oznacza to pozostawienia ich bez pomocy, lecz udzielanie wsparcia wtedy, gdy rzeczywiście jest potrzebne.
Ważne, aby dziecko mogło doświadczyć satysfakcji z własnych osiągnięć, nawet tych pozornie niewielkich.
Krzyk nie wychowuje. Ważniejsze są spokój i rozmowa
Dużo uwagi poświęcono również sposobom reagowania na trudne zachowania dzieci.

Ekspertka przestrzegała przed wychowaniem opartym na podnoszeniu głosu i wymuszaniu posłuszeństwa krzykiem. Jak relacjonowała, podczas porannych warsztatów uczniowie sami przyznawali, że bardzo źle czują się w sytuacjach, gdy dorośli na nich krzyczą.
– Ja wiem, że my w różny sposób się komunikujemy, natomiast proszę państwa, nawet twarde, jasne zasady, które masz w domu i chcesz je egzekwować, można powiedzieć spokojnie – podkreślała dr Grzywacz.
Jako przykład podała sytuacje związane z korzystaniem z komputera i telefonu. Zamiast nagłego przerywania dziecku gry czy odbierania urządzenia w atmosferze zdenerwowania, zaproponowała wcześniejsze ustalanie limitów i uczenie dzieci kontrolowania czasu.
Pomocny może być nawet zwykły zegar, dzięki któremu dziecko widzi, ile czasu pozostało mu na zabawę.
Taka metoda, zdaniem ekspertki, pozwala ograniczyć konflikty i stopniowo uczy samodyscypliny.
Czy naprawdę słuchamy swoich dzieci?
Pod koniec spotkania dr Grzywacz zachęciła rodziców do zastanowienia się nad jakością codziennych rozmów z dziećmi.
Zwróciła uwagę, że dorośli często próbują jednocześnie wykonywać kilka czynności – pracują, korzystają z telefonu, odpisują na wiadomości i przy okazji słuchają tego, co dziecko chce im powiedzieć.
Tymczasem dla młodego człowieka nawet pozornie błahy problem, taki jak kłótnia z koleżanką czy niepowodzenie w szkole, może być niezwykle ważnym przeżyciem.
Bagatelizowanie takich sytuacji sprawia, że dziecko stopniowo przestaje dzielić się swoimi emocjami. Z czasem odpowiedzi i zrozumienia może zacząć szukać poza domem, również w internecie.

– Ale wasze dzieci, pamiętajcie, że doskonale widzą i wyczuwają, czy my naprawdę ich słuchamy. A słuchanie, a słyszenie to są totalnie dwie różne rzeczy – zaznaczyła.
Ekspertka przypomniała również, że nie należy utożsamiać dziecka z jego niewłaściwym zachowaniem. To zachowania wymagają korekty, a rolą dorosłych jest pomóc młodemu człowiekowi zrozumieć popełnione błędy.
Dyrektor szkoły: Konsekwencja i współpraca rodziców z nauczycielami
Na zakończenie spotkania głos zabrał Adam Iwanicki, dyrektor Publicznej Szkoły Podstawowej w Kołaczycach, który podziękował dr Renacie Grzywacz za przeprowadzone warsztaty oraz wykład dla rodziców.
Zwrócił uwagę, że z całego spotkania płyną dwa szczególnie ważne przesłania: konieczność konsekwentnego wychowywania dzieci oraz potrzeba ścisłej współpracy rodziców ze szkołą.

– Proszę państwa, co tutaj się przebija? Dwa zdania. Konsekwencja wobec dzieci i współpraca rodziców ze szkołą. To, co ja powtarzam zawsze. Jeżeli rodzice współpracują, nauczyciele też współpracują z państwem. Szkoła jest otwarta, szkoła jest dobra, dziecko się dobrze czuje – mówił Adam Iwanicki.
Dyrektor zaapelował także, aby wszelkie problemy i nieporozumienia rozwiązywać bezpośrednio w szkole, zamiast prowadzić spory w internetowych komunikatorach.
Zachęcał rodziców do rozmów z wychowawcami i dyrekcją, podkreślając, że otwarta komunikacja pozwala szybciej wyjaśniać trudne sytuacje, zanim przerodzą się one w poważniejsze konflikty.
Czwartkowe spotkanie w Kołaczycach pokazało, że współczesne wychowanie wymaga od dorosłych nie tylko stawiania dzieciom wymagań, ale także przyjrzenia się własnym zachowaniom. Bo dzieci uczą się nie tylko z tego, co rodzice i nauczyciele do nich mówią, ale przede wszystkim z tego, jak sami postępują.
A najważniejszy wniosek z wykładu? Dziecko potrzebuje jasnych zasad, poczucia bezpieczeństwa i dorosłego, który potrafi je naprawdę wysłuchać.
Red.

