Grobowi Hugona Steinhausa groziła likwidacja

Hugo Steinhaus urodził się w Jaśle. Po śmierci ciało wybitnego matematyka zostało złożone w grobie na cmentarzu Św. Rodziny na Sępolnie we Wrocławiu. Kwatera była jednak opłacona do 2012 r., wobec czego formalnie grobowi groziła likwidacja.

Grób Hugona Steinhausa na cmentarzu św. Rodziny przy ul. Smętnej we Wrocławiu (fot. Kamilla Kędzia-Jasińska)

Widmo likwidacji

25 października uniwersytecki komitet ds. opieki nad grobami osób zasłużonych dla Uniwersytetu Wrocławskiego poinformował Senat uczelni o zamiarze organizacji zbiórki środków pieniężnych, na prolongatę blisko dziesięciu grobów znajdujących się na terenie różnych nekropolii, w tym grobu Hugona Steinhausa, geniusza z Jasła. Władze uniwersytetu zaopiniowały projekt pozytywnie.

O tym, że grób urodzonego w Jaśle matematyka może zostać zlikwidowany poinformował Instytut Matematyczny Uniwersytetu Wrocławskiego za pośrednictwem portali społecznościowych w ostatnich dniach października. W sekretariacie instytutu ustawiona została puszka, do której darczyńcy mogli dobrowolnie wrzucać dowolne kwoty pieniędzy. Jak podkreśla Kamilla Kędzia-Jasińska, sekretarz komitetu, groźba likwidacji nagrobka miała charakter wyłącznie formalny. Faktycznie jednak, zarówno zarządca cmentarza, jak również uczelnia nie pozwoliłyby na jego fizyczne unicestwienie.

Należy podkreślić, że kwota jaką należało uiścić w przypadku prolongaty dla nagrobka Hugona Steinhausa nie jest specjalnie wysoka, wynosi bowiem 400 zł za 10 lat. Zbiórka, przyniosła nadspodziewany efekt. W ciągu zaledwie kilku dni udało się zebrać wymaganą kwotę z nadwyżką. Dzięki zebranym środkom będą mogły być prolongowane również inne „przeterminowane” groby, w których spoczywają ludzie zasłużeni dla wrocławskiej uczelni, a które z przyczyn formalnych zagrożone są likwidacją.

 Społeczność akademicka pamięta

Komitet ds. opieki nad grobami osób zasłużonych dla Uniwersytetu Wrocławskiego zbiórki na potrzeby opieki nad grobami organizuje od 2015 r., kiedy to rozpoczął swoją działalność. Nigdy jednak nie informowano, na które z grobów wydatkowane będą środki z nich pochodzące. Tym razem było inaczej. Zmiana przełożyła się na wyższy niż dotychczas poziom zainteresowania ze strony potencjalnych darczyńców. Apele o zbiórce na prolongatę grobu Hugona Steinhausa publikowane w Internecie spotkały się z olbrzymim zainteresowaniem. Akcja, skierowana początkowo przede wszystkim do środowiska pracowników akademickich uczelni oraz jej studentów zatoczyła szersze kręgi. Tym samym jej znaczenie przekroczyło ramy prozaicznej zbiórki. O sytuacji dowiedzieli się także mieszkający w Stanach Zjednoczonych potomkowie Profesora, którzy natychmiast wpłacili na konto komitetu pokaźną sumę z przeznaczeniem na grób nie tylko Steinhausa, ale i inne będące w podobnej sytuacji. Duch i materia znalazły wspólny mianownik.

Zdaniem Kamilli Kędzi-Jasińskiej opieka nad grobami osób zasłużonych dla uczelni, w tym grobem Hugona Steinhausa pozwala na zachowanie pamięci o ludziach, z których dorobku wszyscy czerpiemy każdego dnia. – Organizując zbiórki, wychodzimy z założenia, że jeżeli na co dzień korzystamy z dorobku intelektualnego tak wielkich uczonych jak Hugon Steinhaus, jeśli korzystamy z ich myśli i osiągnięć, uznając się za ich naukowych spadkobierców, to jesteśmy im winni nie tylko uznanie, lecz również szacunek i pamięć. Możemy okazać je m.in. poprzez opiekę nad miejscem pochówku. Pamiętajmy o tym, że zarówno Hugon Steinhaus, jak też wielu innych wybitnych naukowców, odbudowywało własnymi rękoma z gruzów po wojnie to, z czego my dziś możemy korzystać. – przekonuje.

Więcej o działaniach podejmowanych przez Uniwersytecki komitet ds. opieki nad grobami osób zasłużonych dla Uniwersytetu Wrocławskiego można przeczytać na stronie www.uni.wroc.pl/inmemoriam.

Osoby chcące wesprzeć działania komitetu, mogą wpłacać środki na poniższy rachunek:

Fundacja dla Uniwersytetu Wrocławskiego pl. Uniwersytecki 9/13 50-137 Wrocław 69 1050 1575 1000 0024 1444 0053 z dopiskiem „darowizna na cele statutowe – opieka nad grobami”.

Geniusz z Jasła

Hugo Dionizy Steinhaus urodził się 14 stycznia 1887 r. w Jaśle w zasymilowanej rodzinie żydowskiej. Można zaryzykować stwierdzenie, że przebłyski geniuszu zdradzał już od najmłodszych lat. Do szkoły poszedł, gdy miał dziewięć lat, ale od razu do czwartej klasy, bo wcześniej uczył się w domu. Po zdanej w 1905 r. maturze wstąpił na Uniwersytet Lwowski, by tam uczyć się przede wszystkim matematyki i filozofii.

Część studiów odbył w Getyndze, która była wówczas najważniejszym ośrodkiem matematycznym w Europie. To tam poznał ludzi, dla których matematyka była wszystkim, i to tam w 1911 r. ukończył studia, uzyskując stopień doktorski summa cum laude.

Ze stolicy europejskiej matematyki powrócił do Jasła. W czasie I wojny światowej służył w artylerii legionów i pracował w Dyrekcji Odbudowy Kraju w Krakowie i we Lwowie. W 1920 r. po zakończeniu wojny Steinhaus został mianowany profesorem nadzwyczajnym Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie, co było początkiem jego kariery akademickiej. W 1923 r. Steinhaus był już profesorem zwyczajnym. Matematyka polska we Lwowie rozkwitała. Szkoła tworzona była w głównej mierze przez Banacha i Steinhausa.

Druga wojna światowa brutalnie przerwała dynamiczny rozwój lwowskiej szkoły matematycznej. Podczas okupacji sowieckiej Steinhaus pracował na zreorganizowanym Uniwersytecie Lwowskim noszącym odtąd imię Iwana Franki. Po zajęciu Lwowa przez Niemców, w obliczu prześladowań zmuszony został do opuszczenia miasta. Ostatnie lata wojny przeżył w ukryciu w okolicach Jasła i Gorlic.

Powojenne losy Steinhausa ściśle związane były z Wrocławiem i tworzącym się w tym mieście ośrodkiem akademickim. Do Wrocławia Steinhaus przyjechał po raz pierwszy pod koniec września 1945 r.  Na Uniwersytecie pracował do początku lat 60., kiedy to przez przepisy ministerialne został zmuszony do odejścia po ukończeniu 70 lat. Pod koniec życia Steinhaus zaczął tracić pamięć do tego stopnia, że nie poznawał ludzi i żył we własnym, wyimaginowanym świecie. Zmarł 25 lutego 1972 r. w wieku 85 lat.

Fragmenty biografii Hugona Steinhausa zaczerpnięto z pracy autorstwa Kamilli Kędzi- Jasińskiej. Pełna biografia genialnego matematyka dostępna jest pod adresem >> https://uni.wroc.pl/2017/02/25/miedzy-duchem-a-materia-czyli-rzecz-o-hugonie-steinhausie/

MD