MEN rozpoczyna prekonsultacje w sprawie zmian w podstawie programowej

Od poniedziałku (12 lutego) trwają prekonsultacje w sprawie proponowanych zmian w podstawie programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej i ponadpodstawowej, które potrwają do 19 lutego. MEN uważa, że należy m.in. zmienić listę lektur.

- Zachęcamy ekspertów, nauczycieli, rodziców, uczniów do przesyłania własnych opinii, spostrzeżeń oraz sugestii do propozycji ograniczenia wymagań w podstawie programowej. Opinie można przesłać za pomocą specjalnego formularza kontaktowego - czytamy na stronie Ministerstwa Edukacji Narodowej.

Jak wyjaśnia MEN, celem zmian podstawy programowej jest ograniczenie obowiązkowego zakresu treści nauczania. Dzięki temu pozwoli to zarówno nauczycielom, jak i uczniom na spokojniejszą i bardziej dogłębną realizację treści, a jednocześnie efektywniejsze kształcenie.

Proponowane zmiany w tematach lekcji mają obowiązywać od 1 września 2024 r., niemniej nie będzie to skutkować wymianą podręczników. Jedną z takich propozycji jest zmiana w liście lektur. Przede wszystkim mają się pojawić książki wydane w XXI w., niektóre pozycje w szkołach ponadpodstawowych zostaną przesunięte do zakresu rozszerzonego.

Nowa podstawa programowa będzie obowiązywać klasy IV-VIII szkoły podstawowej, szkoły ponadpodstawowe takie jak liceum ogólnokształcące, technikum oraz szkoły branżowe I i II stopnia. W najbliższej przyszłości ministerstwo planuje przygotować kompleksową reformę programową tak, aby weszła w życie od 1 stycznia 2026/2027 w szkołach podstawowych i od 2028/2029 w szkołach ponadpodstawowych.

Lektury obowiązkowe czytane w całości, proponowane przez MEN to:

klasa IV-VI

Jan Brzechwa, "Akademia Pana Kleksa";

Janusz Christa, "Kajko i Kokosz. Szkoła latania (komiks)”

Clive Staples Lewis, "Opowieści z Narnii. Lew, czarownica i stara szafa"

Ferenc Molnár, "Chłopcy z Placu Broni"

John Ronald Reuel Tolkien, "Hobbit, czyli tam i z powrotem"

Krótkie utwory literackie, utwory literackie poznawane we fragmentach i utwory poetyckie:

René Goscinny, Jean-Jacques Sempé, "Mikołajek" (wybór opowiadań)

Ignacy Krasicki, wybrane bajki

Adam Mickiewicz, "Pani Twardowska", "Pan Tadeusz" (fragmenty)

Henryk Sienkiewicz, "W pustyni i w puszczy" (wybrane fragmenty)

Józef Wybicki, "Mazurek Dąbrowskiego"

wybrane mity greckie, w tym mit o powstaniu świata oraz mity o Prometeuszu, o Syzyfie, o Demeter i Korze, o Dedalu i Ikarze, o Heraklesie, o Tezeuszu i Ariadnie

Biblia: stworzenie świata i człowieka oraz wybrane przypowieści ewangeliczne, w tym o talentach, o miłosiernym Samarytaninie

wybrane podania i legendy polskie, w tym o Lechu, o Piaście, o Kraku i Wandzie

wybrane baśnie polskie i europejskie, w tym: "Kopciuszek" Charlesa Perraulta, "Bajka o rybaku i rybce" Aleksandra Puszkina

wybrane wiersze Jana Brzechwy, Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego, Anny Kamieńskiej, Joanny Kulmowej, Adama Mickiewicza, Juliusza Słowackiego, Leopolda Staffa, Juliana Tuwima, Jana Twardowskiego

Z listy lektur wykreślone mają zostać:

"Powrót Taty" Adama Mickiewicza, "Katarynka" Bolesława Prusa, "W pamiętniku Zofii Bobrówny" Juliusza Słowackiego, mit o Orfeuszu i Eurydyce, przypowieści o siewcy oraz o pannach roztropnych, wybrane wiersze Władysława Bełzy, pieśni i piosenki patriotyczne. "W pustyni i w puszczy" Henryka Sienkiewicza ma być omawiane we fragmentach.

Klasa VII i VIII

Proponowane lektury obowiązkowe:

Charles Dickens, Opowieść wigilijna

Aleksander Fredro, Zemsta

Aleksander Kamiński, Kamienie na szaniec

Adam Mickiewicz, Dziady część II

Antoine de Saint-Exupéry, Mały Książę

Juliusz Słowacki, Balladyna

Krótkie utwory literackie, utwory literackie poznawane we fragmentach i utwory poetyckie( propozycja):

Jan Kochanowski, wybór fraszek, wybrana pieśń, i treny VII i VIII

Adam Mickiewicz, "Świtezianka", wybrany utwór z cyklu "Sonety krymskie", "Pan Tadeusz" (wybrane fragmenty, inne niż omawiane w klasach IV–VI)

Sławomir Mrożek, "Artysta"

Henryk Sienkiewicz, "Latarnik"

Melchior Wańkowicz, "Tędy i owędy" (wybrany reportaż)

wybrane wiersze poetów wskazanych w klasach IV–VI, a ponadto Zbigniewa Herberta, Czesława Miłosza, Tadeusza Różewicza, Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, Stanisława Barańczaka, Bolesława Leśmiana, Wisławy Szymborskiej, Kazimierza Wierzyńskiego, Jana Lechonia i aforyzmy Stanisława Jerzego Leca.

Z listy lektur mają zniknąć:

dwa treny Jana Kochanowskiego, „Żona modna” Ignacego Krasickiego, „Reduta Ordona”, „Śmierć Pułkownika” Adama Mickiewicza, nie będzie wymagane czytanie „Pana Tadeusza” w całości, tylko w jego części, „Quo vadis” Henryka Sienkiewicza. Ponadto nie będzie potrzeby czytania niektórych wierszy poetów Cypriana Kamila Norwida, Mariana Hemara, Jarosława Marka Rymkiewicza, Jana Lechonia, Jerzego Lieberta oraz fraszki Jana Sztaudyngera.

Liceum i Technikum poziom podstawowy

Proponowane lektury obowiązkowe:

Biblia, w tym fragmenty Księgi Rodzaju, Księgi Hioba, Księgi Koheleta, Księgi Psalmów, Apokalipsy św. Jana

Jan Parandowski „Mitologia”, część I: Grecja

Homer „Iliada” (fragmenty)

Sofokles „Antygona”

Horacy, wybrane utwory „Bogurodzica”, „Lament świętokrzyski” (fragmenty), „Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią” (fragmenty)

„Kwiatki świętego Franciszka z Asyżu” (fragmenty)

„Pieśń o Rolandzie” (fragmenty)

Jan Kochanowski, wybrane pieśni, w tym: Pieśń IX ks. I, Pieśń V ks. II, tren IX, X, XI, XIX

Piotr Skarga „Kazania sejmowe” (fragmenty)

wybrane wiersze następujących poetów: Daniel Naborowski, Mikołaj Sęp-Szarzyński

William Szekspir „Makbet”

Molier „Skąpiec”

Ignacy Krasicki wybrane satyry

Adam Mickiewicz „Oda do młodości”; wybrane ballady, w tym „Romantyczność”; wybrane sonety z cyklu „Sonety krymskie” oraz inne wiersze

„Dziady” cz. III

Juliusz Słowacki „Kordian”

wybrane wiersze, w tym „Grób Agamemnona” (fragmenty), „Testament mój”

Cyprian Kamil Norwid, wybrane wiersze

Bolesław Prus „Lalka”

Eliza Orzeszkowa „Gloria victis”

Henryk Sienkiewicz „Potop”

Adam Asnyk, wybór wierszy

Fiodor Dostojewski „Zbrodnia i kara”

wybrane wiersze następujących poetów: Jan Kasprowicz, Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Leopold Staff

Stanisław Wyspiański „Wesele”

Stefan Żeromski „Przedwiośnie”

Witold Gombrowicz „Ferdydurke” (fragmenty)

wybrane wiersze następujących poetów: Bolesław Leśmian, Julian Tuwim, Maria Pawlikowska-Jasnorzewska, Józef Czechowicz, Krzysztof Kamil Baczyński

Tadeusz Borowski „Proszę państwa do gazu”

Gustaw Herling-Grudziński „Inny świat” (fragmenty)

Hanna Krall „Zdążyć przed Panem Bogiem”

wybrane wiersze następujących poetów: Kazimierz Wierzyński, wybrane wiersze z okresu emigracyjnego, Czesław Miłosz, Tadeusz Różewicz, Miron Białoszewski, Wisława Szymborska, Zbigniew Herbert, wybrane wiersze, w tym z tomów Pan Cogito oraz Raport z oblężonego Miasta, Halina Poświatowska, Stanisław Barańczak

Albert Camus „Dżuma”

George Orwell „Rok 1984”

Sławomir Mrożek „Tango”

Marek Nowakowski „Edek”” (z tomu Prawo prerii)

Andrzej Stasiuk „Miejsce”(z tomu Opowieści galicyjskie)

Olga Tokarczuk „Profesor Andrews w Warszawie” (z tomu Gra na wielu bębenkach)

Ryszard Kapuściński „Podróże z Herodotem” (fragmenty)

powojenna piosenka literacka – wybrane utwory Jacka Kaczmarskiego, Wojciecha Młynarskiego, Agnieszki Osieckiej

Na liście ma nie być:

„Pieśni nad Pieśniami”, „Odysei” (fragmenty), „Legendy o św. Aleksym”(fragmenty), „Kroniki polskiej” (fragmenty) Galla Anonima, dwóch psalmów Jana Kochanowskiego, „Pamiętników” (fragmenty) Jana Chryzostoma Paska, „Romeo i Julii” Williama Szekspira, wybór sielanek i liryki religijnej Franciszka Karpińskiego, „Konrada Wallenroda” Adama Mickiewicza i „Z legend dawnego Egiptu” Bolesława Prusa. Ponadto wykreślono „Chłopów” tom I Władysława Stanisława Reymonta, „Rozdziobią nas kruki i wrony” Stefana Żeromskiego, wybrane wiersze Jana Lechonia, Kazimiery Iłłakowiczównej, Juliana Przybosia, Tadeusza Gajeya, „Ludzie, którzy szli” Tadeusza Borowskiego, wybrane wiersze z okresu emigracyjnego Stanisława Balińskiego, wybrane wiersze, w tym z tomu „Ocalenie” Czesława Miłosza oraz „Traktat moralny” (fragmenty), wybrane wiersze Jarosława Marka Rymkiewicza, Jana Polkowskiego i Wojciecha Wencla, „Droga donikąd” (fragmenty) Józefa Mackiewicza, „Raport o stanie wojennym” wybrane opowiadanie Marka Nowakowskiego, „Katedra” z tomu „W kraju niewiernych” i „Madame” Antoni Libera.

Szkoła branżowa - pierwszy stopień

Lektury obowiązkowe (propozycja MEN):

Biblia, fragmenty: Księga Rodzaju, Księga Hioba

Jan Parandowski, "Mitologia", cz. I Grecja - mity nieomawiane w szkole podstawowej

Homer, "Iliada" (fragmenty)

Sofokles, "Antygona"

"Bogurodzica"

"Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią" (fragmenty)

"Pieśń o Rolandzie" (fragmenty)

Jan Kochanowski, wybrane pieśni, w tym: Pieśń IX ks. I, Pieśń V ks. II

wybrane wiersze: Mikołaj Sęp-Szarzyński

Molier, "Skąpiec"

Ignacy Krasicki, wybrane satyry

Adam Mickiewicz, "Oda do młodości", wybrane ballady, wybrane wiersze

Juliusz Słowacki, wybrane wiersze

Cyprian Kamil Norwid, wybrane wiersze

Eliza Orzeszkowa, "Gloria victis"

Henryk Sienkiewicz, "Potop"

wybrane wiersze: Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Leopold Staff

wybrane wiersze następujących poetów: Julian Tuwim, Jan Lechoń, Maria Pawlikowska-Jasnorzewska, Krzysztof Kamil Baczyński

Tadeusz Borowski, "Proszę państwa do gazu"

Hanna Krall, "Zdążyć przed Panem Bogiem"

wybrane wiersze następujących poetów: Kazimierz Wierzyński, wybrane wiersze z okresu emigracyjnego, Czesław Miłosz, Wisława Szymborska, Zbigniew Herbert, wybrane wiersze, w tym z tomu "Raport z oblężonego Miasta"

Sławomir Mrożek, "Tango"

Marek Nowakowski, "Górą 'Edek'" (z tomu "Prawo prerii")

Olga Tokarczuk, "Profesor Andrews w Warszawie" (z tomu "Gra na wielu bębenkach")

powojenna piosenka literacka – wybrane utwory Jacka Kaczmarskiego, Agnieszki Osieckiej.

Na liście może już nie być:

wybranych wierszy Jana Andrzeja Morsztyna ,Jana Lechonia, Kazimiery Iłłakowiczównej, Juliana Przybosia, Tadeusza Gajcy, wybrane wiersze z okresu emigracyjnego Stanisława Balińskiego, „Pamiętniki” (fragmenty) Jana Chryzostoma Paska, „Romea i Julii” Williama Szekspira, „Hymn do miłości ojczyzny” Ignacego Krasickiego, „Z legend dawnego Egiptu” Bolesława Prusa, „Chłopów” tom I Władysława Stanisława Reymonta, „Ludzi, którzy szli” Tadeusza Borowskiego, wiersze Czesława Miłosza w tym z tomu „Ocalenie”, „Raport o stanie wojennym” wybrane opowiadanie Marka Nowakowskiego oraz „Katedra” z tomu „W kraju niewiernych” Jacka Dukaja.

Szkoła Branżowa II stopień:

lektury obowiązkowe ( propozycja):

Biblia, w tym fragmenty Księgi Koheleta, Księgi Psalmów, Apokalipsy św. Jana

Horacy - wybrane utwory

"Lament świętokrzyski" (fragmenty)

"Kwiatki świętego Franciszka z Asyżu" (fragmenty)

Jan Kochanowski, tren IX, X, XI, XIX

Piotr Skarga, "Kazania sejmowe" (fragmenty)

Daniel Naborowski, wybrane wiersze

William Szekspir, "Makbet"

Adam Mickiewicz, "Romantyczność", wybrane sonety z cyklu "Sonety krymskie" oraz inne wiersze, "Dziady" cz. III

Juliusz Słowacki, "Kordian", wybrane wiersze, w tym "Grób Agamemnona" (fragmenty), "Testament mój"

Bolesław Prus, "Lalka"

Adam Asnyk, wybrane wiersze

Fiodor Dostojewski, "Zbrodnia i kara"

Jan Kasprowicz, wybrane wiersze

Stanisław Wyspiański, "Wesele"

Stefan Żeromski, "Przedwiośnie"

Witold Gombrowicz, "Ferdydurke" (fragmenty)

wybrane wiersze następujących poetów: Bolesław Leśmian, Józef Czechowicz

Gustaw Herling-Grudziński, "Inny świat" (fragmenty)

wybrane wiersze następujących poetów: Czesław Miłosz, "Traktat moralny" (fragmenty), Tadeusz Różewicz, Miron Białoszewski, Jarosław Marek Rymkiewicz, Zbigniew Herbert, wybrane wiersze, w tym z tomów "Pan Cogito" oraz "Raport z oblężonego miasta", Halina Poświatowska, Stanisław Barańczak

Albert Camus, "Dżuma"

George Orwell, "Rok 1984"

Józef Mackiewicz, "Droga donikąd "(fragmenty)

Andrzej Stasiuk, "Miejsce" (z tomu Opowieści galicyjskie)

Ryszard Kapuściński, "Podróże z Herodotem" (fragmenty)

powojenna piosenka literacka – wybrane utwory Wojciecha Młynarskiego

Na liście lektur ma zniknąć:

„Pieśni nad Pieśniami”, „Odysei” Homera, „Legendy o św. Aleksym”, „Kroniki polskiej” Galla Anonima, „Boskiej komedii” Dantego Alighieriego, dwóch psalmów Jana Kochanowskiego ”Odprawy posłów greckich”, „Konrada Wallenroda”, „Nie Boskiej komedii”, „Rozdziobią nad kruki i wrony”, „Madame”, wybranych utworów okresu wojennego, „Drogi donikąd”, wybranych wierszy „Traktat moralny” Czesława Miłosza, wiersze Jarosława Marka Rymkiewicza, Jana Polkowskiego, Wojciecha Wencla.

Zmianami objęte mają być również takie przedmioty jak: język obcy nowożytny, język łaciński, język mniejszości narodowej lub etnicznej, język regionalny – kaszubski, historia, wiedza o społeczeństwie/historia i teraźniejszość, matematyka, biologia, geografia, chemia, fizyka, informatyka, filozofia, język łaciński i kultura antyczna, historia muzyki i historia sztuki.

id