Rosną szanse na renowację budynku XIX-wiecznego dworu Pilińskich w Tarnowcu

Chroniczny brak środków finansowych na renowację i utrzymanie obiektów zabytkowych od dawna spędza sen z powiek władzom samorządowym, kościołom, związkom wyznaniowym, czy też ich prywatnym właścicielom. Jedną z recept na poprawę sytuacji w tej materii i przywrócenie dawnego blasku wybranym zabytkom ma być realizacja Rządowego Programu Odbudowy Zabytków. Pieniądze popłyną między innymi do gminy Tarnowiec na roboty budowlane i prace konserwatorskie przy zabytkowym XIX-wiecznym budynku dawnego dworu Pilińskich. Ten dziewiętnastowieczny obiekt wymaga solidnego wsparcia dotacyjnego – przekonuje Grzegorz Nieradka, doradca Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Celem Rządowego Programu Odbudowy Zabytków jest udzielenie jednostkom samorządu terytorialnego wsparcia finansowego na poprawę stanu, odbudowę i remont obiektów zabytkowych wpisanych do rejestru zabytków lub ujętych w gminnej ewidencji zabytków. O udzielenie dotacji mogły starać się podmioty posiadające tytuł prawny do zabytku wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, trwałego zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego. JST mogły złożyć maksymalnie dziesięć wniosków o dofinansowanie w trzech kategoriach: do 150 000 złotych, do 500 000 złotych oraz do 3 500 000 złotych. Nabór wniosków trwał do końca marca br. Przed kilkoma dniami Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego ogłosiło wyniki pierwszej edycji programu.

- W pierwszym etapie złożono ok. 20 tys. projektów, na ponad 11 miliardów złotych. Wybrane zostały obiekty, które są bardzo ważne dla społeczności i instytucji lokalnych. To jest renowacja zabytków, które są blisko ludzi – mówił podczas piątkowej konferencji prasowej Piotr Gliński, szef resortu kultury.

Tak określone kryteria spełnia z pewnością XIX-wieczny budynek dawnego dworu Pilińskich w Tarnowcu. Na przeprowadzenie robót budowlanych i prac konserwatorskim przy zabytkowym obiekcie, gmina Tarnowiec otrzyma z Rządowego Programu Odbudowy Zabytków kwotę 980 tys. zł.

- Budżet Rządowego Programu Odbudowy Zabytków opiewa na kwotę 3 mld zł. O środki finansowe na ochronę zabytków mogły wystąpić samorządy, które następnie będą je przekazywać na rzecz konkretnych beneficjentów, na przykład parafii, czy też prywatnych właścicieli. W przypadku Tarnowca, gminie udało się pozyskać prawie 1 mln zł na prace konserwatorskie i budowlane przy zabytkowym budynku dworu Pilińskich. Należy podkreślić, że ten dziewiętnastowieczny obiekt wymaga solidnego wsparcia dotacyjnego – przekonuje Grzegorz Nieradka, doradca Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Na zdjęciu Grzegorz Nieradka/fot.M. Dziedzic

Historia Dworu Pilińskich sięga pierwszej połowy XIX. wieku. W latach 30-tych ubiegłego stulecia przejęła go rodzina Leszczyńskich, u których częstym gościem bywał malarz i dramaturg Stanisław Ignacy Witkiewicz (Witkacy). Śladem po jego wizytach jest malowidło, które odkryto w jednym z pomieszczeń budynku i zachowało się do chwili obecnej. Kilka lat temu obiekt trafił w ręce prywatnych inwestorów, których ambicją było jego odrestaurowanie z przeznaczeniem na lokal gastronomiczny i mały hotel. Nie zdołali oni jednak zrealizować swojego planu. Na przeszkodzie stanęły olbrzymie nakłady finansowe, jakie należałoby zaangażować, aby przywrócić dworowi dawną świetność.

Dwór Pilińskich ostatecznie postanowiła odkupić gmina Tarnowiec. Transakcję sfinalizowano w lutym 2020 r. Władze gminy Tarnowiec liczyły wówczas na to, że na renowację zabytkowego obiektu uda się pozyskać środki w ramach Programu „Kultura” Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego. W grę wchodziło ponad 11 mln zł.

Od tamtej chwili w budynku zdołano wymienić stolarkę zewnętrzną, wyczyścić i zakonserwować kamień, przebudować dach. Ponadto wykonano stropy, dzięki czemu możliwe będzie zagospodarowanie poddasza, a także opaski drenażowe wokół budynku. Osuszono również i odgrzybiono piwnicę. Obecna wójt gminy Tarnowiec Agata Augustyn liczy na to, że dofinansowanie z Rządowego Programu Odbudowy Zabytków będzie znaczącym bodźcem do realizacji kolejnych etapów renowacji dworu.

- Dwór Pilińskich tak jak dotychczas było to zaplanowane zostanie przeznaczony pod działalność Gminnego Ośrodka Kultury w Tarnowcu. Środki, o które starała się gmina z funduszy norweskich przepadły, niemniej ubiegaliśmy się o dofinansowanie z innych źródeł. Przede wszystkim złożyliśmy wniosek w wysokości 700 tys. zł w ramach programu „Ochrona zabytków” z budżetu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Niestety nie otrzymaliśmy tych środków w całości i po odwołaniu się przyznano nam 180 tys. zł. W miniony piątek z Rządowego Programu Odbudowy Zabytków gminie przyznano 980 tys. zł – mówi wójt Agata Augustyn.

Na zdjęciu Agata Augustyn/fot. I. Dziedzic

Jak podkreśla włodarz gminy jeszcze w tym roku planowane jest wykonanie odwodnienia dworku, a następnie elewacji budynku. Wszelkie prace muszą być jednak konsultowane z konserwatorem zabytków, z którym ustalony zostanie dokładny zakres prac. - Uważam, że należy rozpocząć inwestycję od wykonania elewacji dworku i zagospodarowania wokół. W międzyczasie będziemy się starać o dofinansowanie na dalsze prace wykończeniowe. Na zakończenie inwestycji gmina potrzebuje około 7 mln zł. Mam nadzieję, że w ciągu najbliższych 5 lat uda się ją zamknąć pod klucz – dodaje wójt A. Augustyn.

id/md