Jaslo4u.pl - Jasielski portal informacyjny
Strona główna

Ta zbrodnia na zawsze zmieniła Jasło. 80 lat temu naziści dokonali likwidacji jasielskiego getta

40

80 lat temu, w Jaśle rozegrały się wydarzenia, które stanowią jedną z najtragiczniejszych kart w historii miasta i jego mieszkańców. W sierpniu 1942 r. w ramach zrealizowanej przez niemieckiego okupanta, zbrodniczej akcji o kryptonimie „Reinhardt”, przeprowadzono likwidację getta w Jaśle. Jasielscy Żydzi zostali deportowani do obozu zagłady w Bełżcu, gdzie czekała ich śmierć z rąk nazistowskich oprawców. W środę uczczono ich pamięć, podczas obchodów 5. Dnia Pamięci o społeczności jasielskich Żydów.

Organizacja środowego wydarzenia, którego celem było upamiętnienie ofiar zagłady Żydów w 80. rocznicę likwidacji getta w Jaśle oraz eksterminacji społeczności żydowskiej Jasła i okolic w obozie zagłady w Bełżcu, tradycyjnie spoczęła na barkach Fundacji AntySchematy2 oraz Magdaleny Białek. Warto podkreślić, że w organizację obchodów 5. Dnia Pamięci włączyło się również Muzeum Regionalne w Jaśle. Patronat honorowy nad wydarzeniem objął burmistrz Jasła Ryszard Pabian.

Obchody upamiętnienia jasielskich Żydów rozpoczęły się od spotkania na cmentarzu żydowskim przy ul. Floriańskiej. Nic w tym dziwnego. Nekropolia jest jednym z nielicznych reliktów, będących namacalnym dowodem na to, że Żydzi współdecydowali niegdyś o obliczu Jasła, jego kulturze, nauce oraz kształtowaniu się stosunków społeczno-gospodarczych. W czasie okupacji niemieckiej mieszkańcy miasta pochodzenia żydowskiego zostali jednak brutalnie wyrwani z organizmu, o którego funkcjonowaniu współdecydowali od kilku dziesięcioleci. Jasielscy Żydzi podzieli los ponad 1,5 mln swoich pobratymców z pięciu dystryktów Generalnego Gubernatorstwa, którzy w ramach realizacji akcji „Reinhard” zostali unicestwieni w nazistowskich obozach zagłady. Miejscem kaźni jasielskich Żydów był obóz w Bełżcu, w którym od marca do grudnia 1942 r. przy użyciu komór gazowych, wymordowano około 450 tys. ludzi, dzieci, kobiet i mężczyzn. Jasielscy Żydzi, do Bełżca zostali deportowani w sierpniu, kiedy to akcja „Reinhardt” osiągnęła swoje apogeum. Ostatecznie obóz zlikwidowano w połowie 1943 r.

W upamiętnieniu ofiar bezprzykładnej zbrodni na ludności żydowskiej, wzięło udział kilkanaście osób, w tym między innymi samorządowcy na czele z wiceburmistrz Jasła Elwirą Musiałowicz-Czech oraz wicestarostą Stanisławem Pankiewiczem. – Spotykamy się w tym dniu, aby dać wyraz pamięci o potwornych zbrodniach, których dokonał naród niemiecki. Spotykamy się również po to, żeby zaświadczyć, że pamięć, która była przekazywana ustnie i pisemnie, jest pamięcią trwałą. W tym duchu i przekonaniu chcemy dać przykład kolejnym pokoleniom, aby o tych wydarzeniach pamiętały – mówił Pankiewicz.

Hołd ofiarom zbrodni hitlerowskich, zarówno Żydom, jak też Polakom, którzy zginęli w obozie zagłady w Bełżcu oraz spoczywają na cmentarzu żydowskim w Jaśle, oddali również przedstawiciele służb mundurowych, pracownicy jasielskich instytucji kultury. Nie zabrakło także potomków Żydów, którzy zostali zgładzeni w obozie w Bełżcu. Już po raz czwarty, w obchodach Dnia Pamięci o społeczności jasielskich Żydów, wziął udział Georges Feniger, człowiek z drugiego pokolenia ocalonych z holocaustu. Jasło odwiedził również George Lerner z Nowego Jorku, którego przodkowie zginęli w obozie w Bełżcu. Zgromadzeni odmówili modlitwę za zmarłych oraz Ojcze Nasz.

Z cmentarza, uczestnicy wydarzenia udali się pod budynek restauracji "u Schabińskiej”, na którego fasadzie, przed trzema laty umieszczona została tablica upamiętniająca żydowskie ofiary likwidacji getta w Jaśle. Pod tablicą zapalono znicze. Modlitwę w intencji ofiar ludobójstwa odmówił Tomasz Grebner, przedstawiciel Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Krakowie.

Warto podkreślić, że w tym roku, obchodom Dnia Pamięci o społeczności jasielskich Żydów towarzyszy kilka ciekawych inicjatyw, których realizacją zajęło się Muzeum Regionalne w Jaśle. Dzięki temu, można było zobaczyć specjalną ekspozycję judaików, w tym przedmioty związana z religią i kulturą żydowską. W siedzibie jasielskiego muzeum odbyła się również sesja naukowa – „Idąc po śladach pamięci”. W pierwszym z trzech zaplanowanych wykładów, dyrektor Muzeum Regionalnego w Jaśle Mariusz Świątek przybliżył uczestnikom sesji historię społeczności żydowskiej w Jaśle. Niezwykle interesujący okazał się wykład dr Ewy Koper, którego tematyka dotyczyła organizacji masowych deportacji do niemieckiego obozu zagłady w Bełżcu i samego jego funkcjonowania. Z faktu, że z każdym kolejnym rokiem, obchody Dnia Pamięci o społeczności jasielskich Żydów wzbogacane są o kolejne elementy, swojej satysfakcji nie kryje Tomasz Kocur, prezes Fundacji AntySchematy2. – To niesamowita rzecz ile możemy zrobić obecnie z miastem. Dzięki temu, mogliśmy zaprosić dzisiaj dr Ewę Koper, która opowie o tym, jak funkcjonował obóz w Bełżcu. Idziemy z duchem czasu. Z każdym rokiem staramy się przygotować coś nowego. Tak naprawdę do końca czerwca czekaliśmy na decyzję konserwatora zabytków i warszawskiej gminy wyznaniowej, żeby móc wejść na cmentarz i go posprzątać – mówił.  

Tegorocznym obchodom Dnia Pamięci towarzyszyć będą również wakacyjne spacery, śladami społeczności żydowskiej w Jaśle. Muzeum Regionalne w Jaśle oraz Centrum Informacji Turystycznej i Kulturalnej w Jaśle zapraszają w czwartek (18 sierpnia) o godz. 17.   

MD

Napisany dnia: 18.08.2022, 00:38
Komentarze Czytelników:
Dodaj nowy komentarz Wyświetlaj:
@ ...
dnia 18.08.2022, 02:30
Ocena
komentarza:
18
Nie ważne jakbyście wchodzili w d... "narodowi wybranemu" ... to i tak zawsze będziecie przez nich uważani za winnych holokaustu (tajemniczy "naziści" raczej nie mają z tym nic wspólnego)
@ km
dnia 18.08.2022, 08:43
Ocena
komentarza:
14
Przez wpisy takich jak ty niedługo i Polacy w to uwierzą. Naziści /bez cudzysłowu/ to po niemiecku wasi ideowi pobratymcy.
@ haha
dnia 18.08.2022, 09:04
Ocena
komentarza:
12
Uważaj, bo ci żyłka pęknie od targania krużganka naziolskiej " oświaty".
@ tu już dziś wiadomo
dnia 18.08.2022, 16:56
Ocena
komentarza:
8
Przecież to korporacje i bankierzy stali za nazistami.
@ łysy
dnia 18.08.2022, 07:10
Ocena
komentarza:
8
[Komentarz nie na temat]
@ ixi
dnia 18.08.2022, 07:18
Ocena
komentarza:
0
[komentarz zawierał obraźliwe treści]
@ do ixi
dnia 18.08.2022, 07:49
Ocena
komentarza:
2
[Komentarz nie na temat]
@ Sieka
dnia 18.08.2022, 07:49
Ocena
komentarza:
35
Na tą uroczystość Marysia, Alicja z Wojtusiem , Boguś i Adaś nie
raczyli przybyć?
@ km
dnia 18.08.2022, 08:49
Ocena
komentarza:
24
Przynajmniej nikt nie zanieczyszczał powietrza.
@ Do Sieka
dnia 18.08.2022, 09:30
Ocena
komentarza:
6
Gdyby przyjechali to byś narzekał, że są...
@ Marcin.
dnia 18.08.2022, 08:10
Ocena
komentarza:
-2
[Komentarz nie na temat]
@ jaas
dnia 18.08.2022, 08:13
Ocena
komentarza:
1
[Komentarz nie na temat]
@ Rudek
dnia 18.08.2022, 08:42
Ocena
komentarza:
13
Oni nie z Jasła trudno się dziwic
@ Rudek
dnia 18.08.2022, 09:07
Ocena
komentarza:
10
Żydzi w Jasle żyli kilka setek lat . Nikomu to nie przeszkadzało. W latach trzydziestych zaczęli ich prześladować narodowcy a Niemcy dokonczyli
@ Żydokomuna
dnia 18.08.2022, 09:33
Ocena
komentarza:
-10
Żydokomuna prześladowała i mordowała Polaków, Tuskowi to nie przeszkadza..Kali Rudej może kraść ale od Kali Rudej nie wolno kraść..

A swoją drogą jakieś konkrety i tych "narodowcach" Rudek, jakieś nazwiska, wydarzenia?! Czy jak zwykle kłamliwa bolszewicką manipulacja!?
@ łysy
dnia 18.08.2022, 09:58
Ocena
komentarza:
17
Rudek - dureń z ciebie! Stawiasz znak równości między normalną konkurencją ekonomiczną w myśl hasła "Nie kupuj u Żyda", co miało wzmocnić polski handel detaliczny a wymordowaniem całej społeczności.
@ Jarema
dnia 18.08.2022, 14:19
Ocena
komentarza:
-8
Żydzi w Jaśle żyli od 70 lat a nie od kilkuset. Nauka nie boli trzeba się odważyć nauczyć
@ Do Jarema
dnia 18.08.2022, 14:28
Ocena
komentarza:
12
To ty sie ucz. Z twoich zrodel wynika ze 80 lat temu w Jasle nie bylo Zydow. To kogo wywozono do Belzca? Zanim cos napiszesz pomysl
@ do łysy
dnia 18.08.2022, 15:11
Ocena
komentarza:
14
Pikietowanie i demolowanie żydowskich sklepów, getta ławkowe, numerus clausus nazywasz konkurencją ekonomiczną? Każdy Żyd potrafił czytać i pisać, liczyć ułamki i procenty a u nas uważano że chłop powinien być niepiśmienny by nie daj Boże zaczął czytać Pismo Święte i zadawal księdzi niewygodne pytania.
@ Do "Do Jarema"
dnia 18.08.2022, 15:22
Ocena
komentarza:
12
Jarema ma rację. Nie zrozumiałeś. Pierwszym Żydom pozwolono osiedlać się w Jaśle dopiero około 1868 roku. Zatem żyli tu spokojnie do 1939 roku. Stąd te 70 lat. A później przyszli przedstawiciele "Rasy Panów" i wydawało im się, że wszystko mogą. No i zaczął się pogrom Żydów, w tym m.in. wywożenie do Bełżca.
@ youtube
dnia 18.08.2022, 16:09
Ocena
komentarza:
3
fakt dokonany bo w czasie okupacji zabijali kogo chcieli,,wiec nie ze sie wydawalo tylko niestety tak bylo
@ historyk
dnia 18.08.2022, 16:12
Ocena
komentarza:
15
Informacje o Żydach mieszkających w Jaśle pochodzą z 1463 r. Od 1589 r. w Jaśle obowiązywał przywilej de non tolerandis Judaeis, który w 1619 r. został zaostrzony i potwierdzony, w wyniku czego Żydzi musieli opuścić miasto. W połowie XVIII w. w Jaśle mieszkało kilka rodzin żydowskich, m.in. dzierżawca Zelman Ickowicz (w 1745 r.). W 1820 r. ówczesny cesarz Franciszek I pozwolił się w Jaśle osiedlić dwóm rodzinom: Steinhausom i Welfeldom, które uznano za godne zaufania, bo nie trudnilły się lichwą. W 1867 r. zniesiono zakaz osiedlania się Żydów w Galicji, więc natychmiast nastąpił wyraźny wzrost ich populacji. Jakieś pytania?
@ js
dnia 19.08.2022, 02:55
Ocena
komentarza:
6
Dawne Jasło to było obecne ścisłe centrum. Na przedmieściach mogli się osiedlać, np. w Ulaszowicach czy Sobniowie, więc trudno mówić że ich w Jaśle nie było. Jeszcze w l. 50 Sobniów, Pohulanka a nawet teren obecnego szpitala nie należały do Jasła.
@ Ehh
dnia 18.08.2022, 10:16
Ocena
komentarza:
-10
Nie ma nic ważniejszego w Jaśle niż wspominanie Żydów??
@ Zbigniew
dnia 18.08.2022, 11:01
Ocena
komentarza:
12
Wpisy świadczą że antysemityzm ma się dobrze.
@ spadaj
dnia 18.08.2022, 14:35
Ocena
komentarza:
-6
Jak rządzą krajem semici to się nie dziw że nikt ich nie lubi.
@ Walka
dnia 20.08.2022, 21:22
Ocena
komentarza:
0
Antypolonizm tez
@ Marcin.
dnia 18.08.2022, 11:40
Ocena
komentarza:
6
Cenzura w formie, usuwa wszystko, nawet neutralne wpisy.
@ Oro
dnia 18.08.2022, 16:02
Ocena
komentarza:
6
Krol Kazimierz Wielki znosl zakaz osiedlania sie Zydow w Jasle ale przybyli tu Cystersi z Koprzywnicy i sprawili ze ten krolewski dekret nie wszedl w zycie. Dzis w Jasle nie ma ani Cystersow ani Zydow. Chichot historii .
@ historyk
dnia 18.08.2022, 16:16
Ocena
komentarza:
8
Ależ bzdury! Bolesław Wstydliwy w 1262 r. zezwolił cystersom z Koprzywnicy na założenie gminy miejskiej w Jaśle, wykluczył jednak z szeregów potencjalnych osadników ludność żydowską. Jasło uzyskało jednak prawa miejskie dopiero za Kazimierza Wielkiego w 1365 r.; prawdopodobnie to on jednocześnie zniósł zakaz osiedlania się Żydów w mieście.
@ Oro
dnia 18.08.2022, 16:25
Ocena
komentarza:
3
Szacunek historyka
@ Oro
dnia 18.08.2022, 16:50
Ocena
komentarza:
12
W szkolach jasielskich powinno sie uczyc historii miasta. Przynajmniej 1 godzine miesiecznie
@ Riko
dnia 19.08.2022, 03:58
Ocena
komentarza:
1
Wiecie co ja rozumiem wszystko ale już to ciągłe wspominanie tej nacji ile ich zginęło a Polaków tak jakby nikt nie zginął już tego tak nie wspominają więc gdzie my żyjemy w Izraelu czy w Polsce dziwie się że w tym kraju zapomina się o narodzie swoim.
@ do Riko
dnia 20.08.2022, 06:40
Ocena
komentarza:
3
Tobie wspominanie nacji żydowskiej i poległych Polaków zawsze przeszkadza. Obchody Akcji Pensjonat źle, wspomnienie Powstania Warszawskiego źle, teraz też źle. Oj ludzie,ludzie ...
@ realny do Riko
dnia 19.08.2022, 08:17
Ocena
komentarza:
1
Zgadzam sie z Toba w 100%
@ Miko
dnia 19.08.2022, 09:46
Ocena
komentarza:
5
Co to takiego-nazisci-nie ma panstwa nazilandia.
To byli niemcy.czy za kilkadziesiat lat ktos bedzie sie uczyl historii i zamiast polacy orzeczyta na jaslo 4u pisowcy?
@ Di js
dnia 19.08.2022, 18:42
Ocena
komentarza:
-1
Bzdury
Nazisci to idiotyczmy skrot od nsdap
Poczytaj sobie co to..chistoryku
@ js
dnia 19.08.2022, 19:00
Ocena
komentarza:
3
A NSDAP to skrót od czego, hahahahaha???
@ Di js
dnia 20.08.2022, 09:16
Ocena
komentarza:
-3
[komentarz zawierał obraźliwe treści]
@ Antyzyd
dnia 19.08.2022, 10:59
Ocena
komentarza:
-2
Wchodźcie im w d..e! Za niedługo my Polacy będziemy mieszkać w gettach, a wy powiecie swoim dzieciom i wnukom przecież byliśmy tacy dobrzy i tacy uśmiechnięci. Za co?
Dodaj komentarz
⇓ ⇓ ⇓ Powiększ pole komentarza ⇓ ⇓ ⇓

Zasady komentowania

Serwis Jaslo4u.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść powyższych komentarzy. Redakcja zastrzega sobie prawo usuwania i redagowania komentarzy niezwiązanych z tematem, zawierających wulgaryzmy, reklamy i obrażających osoby trzecie. Użytkownik ponosi odpowiedzialność za treść komentarzy zgodnie z Polskim Prawem i normami obyczajowymi. Pełne zasady komentowania dostępne na stronie: Regulamin komentarzy

  • Urząd Miasta w Jaśle zamierza oszczędzać pieniądze skracając godziny otwarcia orlików

     

    Jasielski magistrat zamierza skrócić godziny otwarcia boisk sportowych typu orlik na Ogródku Jordanowskim i osiedlu Gamrat. Już wkrótce, obiekty, o których mowa, mają być czynne tylko do godz. 18. Wyjątek stanowić będą wyłącznie zajęcia organizowane przez szkółki piłkarskie i kluby sportowe. Uzasadnieniem dla decyzji podjętej przez urzędników ma być konieczność ograniczania kosztów za zużycie energii elektrycznej. Suchej nitki na pomyśle Urzędu Miasta w Jaśle nie zostawiają mieszkańcy, którzy korzystają z orlików w godzinach wieczornych. Mówią wprost, że hasło „Jasło – klimat do sportu” jawi się obecnie jako ponury żart.

  • 180 tys. zł powiat przeznaczy na zakup nowego auta dla starostwa

    Na ostatniej sesji Rady Powiatu w Jaśle większość radnych zgodziła się na zabezpieczenie środków w kwocie 180 tys. zł na zakup nowego samochodu do celów służbowych dla pracowników Starostwa Powiatowego w Jaśle. - Mój kierowca preferuje skodę – podkreślił starosta Adam Pawluś.

  • Jako pierwsi pokonali 30 pięter i 800 schodów. Druhowie Bartosz i Tomasz najlepsi spośród 49 drużyn w kategorii OSP

    W minioną sobotę 1 października w Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie odbyły się IV Mistrzostwa Polski Strażaków w Biegu po Schodach-Wieżowiec 2022, w których udział wzięło 165 drużyn z całej Polski. Tomasz Kurek i Bartosz Maciejowski, druhowie z Ochotniczej Straży Pożarnej w Święcanach po raz trzeci z rzędu byli nie do pokonania!

  • W trosce o dobrą kondycję psychiczną uczniów, jasielskie podstawówki realizować będą program - „Apteczka Pierwszej Pomocy Emocj

     

    Jasielskie szkoły podstawowe przystąpiły do realizacji programu, którego celem jest rozwijanie u uczniów umiejętności radzenia sobie ze stresem i trudnościami, a także kształtowanie postaw optymizmu, empatii, wytrwałości i wiary w siebie. „Apteczka Pierwszej Pomocy Emocjonalnej” to program skierowany do osób w wieku od 8 do 12 roku życia. Kluczowy wpływ na podjętą przez władze samorządowe Jasła decyzję o wdrożeniu programu, miał apel trzech uczniów Szkoły Podstawowej nr 2 w Jaśle, w którym domagali się oni podjęcia aktywnych działań w zakresie przeciwdziałania mowie nienawiści.

  • Powiat inwestuje w kolejną wirtualną strzelnicę. Tym razem powstanie w Zespole Szkół w Trzcinicy

    Końcem ubiegłego roku w Liceum Ogólnokształcącym w Nowym Żmigrodzie oddano do użytku pierwszą w powiecie jasielskim wirtualną strzelnicę. W czerwcu br. Rada Powiatu wyraziła zgodę na powstanie kolejnej w liceum w Kołaczycach. To jednak nie koniec. Ostatnio zabezpieczono w budżecie powiatu 50 tys. zł na budowę wirtualnej strzelnicy w Zespole Szkół w Trzcinicy.

  • Ostatnie pożegnanie Wiktora Barańskiego, wójta gminy Tarnowiec

     

    Rodzina, przyjaciele i kilkuset mieszkańców gminy Tarnowiec towarzyszyło Wiktorowi Barańskiemu w ostatniej drodze. Ciało zmarłego przed kilkoma dniami wójta spoczęło w rodzinnym grobie na cmentarzu parafialnym w Tarnowcu.

  • Kino Helios Krosno zaprasza na kolejną filmową ucztę

     

    Kolejny tydzień repertuarowy w kinie Helios Krosno zapowiada się arcyciekawie. W ramach Projektów Specjalnych, kinomani będą mogli obejrzeć na dużym ekranie między innymi film pt. „Niewierna” z Juliette Binoche i Vincentem Lindonem w rolach głównych.

  • Zmiany w rozkładzie jazdy pociągów do Krakowa

     

    Od 1 października br. obowiązywać będą zmiany w rozkładzie jazdy pociągów, którymi mieszkańcy Jasła i powiatu jasielskiego podróżują do Krakowa. Ich wprowadzenie wynika z realizacji prac remontowych na linii kolejowej nr 96 (odcinek Tarnów – Stróże). Pociągi PKP IC „Wetlina” i „Bieszczady” kurować będą przez Rzeszów. W przypadku „Hubala” z kolei, na trasie z Jasła do Tarnowa obowiązywać będzie autobusowa komunikacja zastępcza.

  • WIOŚ przedstawił wyniki badań próbek ścieków i wody z Wisłoki. Kontrola inspektorów wykazała m.in. nieprawidłowości w eksploat

    Początkiem września inspektorzy WIOŚ pobrali do badań próbki ścieków i wody z Wisłoki poniżej kolektora oczyszczalni ścieków w Kołaczycach. Wyniki wykazały przekroczenia dopuszczalnych wartości stężeń zanieczyszczeń zawartych w ściekach...

  • Mój dom to… Jasło!

     

    Każde miasto szuka swojej ścieżki rozwoju, która poprowadzi je do miejsca, gdzie jakość życia jego mieszkańców będzie na najwyższym poziomie. Dla mieszkających w Jaśle ludzi właśnie to miasto stało się domem, domem do którego zaprasza się z otwartym sercem i ogromną życzliwością, bo to jaślanie są największym potencjałem tego miejsca. 

  • Osiem kilogramów mniej. Kuracja Pani Magdaleny zakończona sukcesem

     

    Wiosenna Metamorfoza w gabinecie dietetycznym Bonne Sante Jasło dobiegła końca. Pani Magdalena wysłała swoje zgłoszenie i wygrała casting do metamorfozy, a dziś przedstawiamy tego efekty.

  • Przywróć sobie piękny uśmiech dzięki leczeniu implantologicznemu

    Leczenie implantologiczne pozwala na skuteczne i przewidywalne odtworzenie utraconych zębów, w sposób najbardziej zbliżony do zębów naturalnych. Dzięki zastosowaniu implantów zębowych możemy odzyskać piękny uśmiech. Zastosowanie najnowocześniejszych metod leczenia gwarantuje uzyskanie najwyższej jakości i precyzji leczenia. Specjalistycznych gabinetów stomatologicznych nie trzeba daleko szukać. W Jaśle, leczenie implantologiczne oferuje PrecisDENT.

Panel Logowania

Wiesz coś ciekawego? Poinformuj nas o tym!
Wiesz coś, o czym my nie wiemy?
Chcesz podzielić się z nami informacjami?
Napisz do Redakcji lub wypełnij poniższy formularz.
Nadawca (opcjonalnie):Treść (wymagana):
Kontakt (opcjonalnie):
Kontakt z redakcją:

Mailowo: redakcja@jaslo4u.pl
Telefonicznie: 508 772 657