W Jaśle uczczono pamięć o uczestnikach Akcji „Pensjonat”

Akcja pod kryptonimem „Pensjonat” była jedną z najgłośniejszych akcji dywersyjnych przeprowadzonych w czasie drugiej wojny światowej przez podziemne Wojsko Polskie. W nocy z 5 na 6 sierpnia 1943 r. oddział dywersyjny AK pod dowództwem ppor. Zenona Soboty ps. „Korczak” uwolnił z więzienia gestapo w okupowanym Jaśle grupę 180 więźniów. Od kilku już lat, w kalendarz wydarzeń o charakterze patriotycznym, niezmiennie wpisują się miejskie obchody rocznicy przeprowadzenia tej brawurowej akcji.<FOTORELACJA>

Miejskie obchody 80. rocznicy Akcji „Pensjonat” rozpoczęły się uroczystą mszą świętą. Liturgię odprawiono w kościele oo. Franciszkanów. Po jej zakończeniu uczestnicy wydarzenia, przy akompaniamencie Miejskiej Orkiestry Dętej, przemaszerowali pod pomnik Armii Krajowej, gdzie odegrano Mazurka Dąbrowskiego oraz odczytano apel pamięci.

Przebieg wydarzeń sprzed osiemdziesięciu lat oraz ich historyczne tło przybliżył Mariusz Świątek, dyrektor Muzeum Regionalnego w Jaśle. – Spotykamy się dzisiaj w dniu szczególnym dla naszej historii, bowiem świętujemy zwycięstwo, sukces, który był dziełem polskich formacji podziemnych, Armii Krajowej. Na początku 1943 r. gestapo, władzom niemieckim, udało się rozbić kilka ważnych ośrodków Armii Krajowej na Podkarpaciu. Do więzienia w Jaśle, które było największym więzieniem w południowo-wschodniej Polsce trafiło kilkudziesięciu istotnych działaczy polskiego podziemia. Śledztwa prowadzono bardzo brutalnie, torturując więźniów, aby zmusić ich do zeznań. Liczono na to, że uda się złamać tych ludzi i wydadzą kolejne osoby, co mogłoby doprowadzić do unicestwienia tego, co Armia Krajowa, Kedyw, budowała na Podkarpaciu przez lata okupacji. Dlatego podjęto ryzykowną, jak się wydawało, ale odważną decyzję o odbiciu przynajmniej tych najważniejszych osób. Główną postacią, której nazwisko przewijało się w rozmowach, był major Jan Ptak, który dowodził ośrodkiem wywiadu AK na całe Podkarpacie – tłumaczył.

Oddział pod dowództwem ppor. Zenona Soboty ps. „Korczak, w szeregach, którego znaleźli się również: ppor. Zbigniew Cerkowniak ps. „Boruta”, plut. pchr. Zbigniew Zawiła ps. „Żbik”, kpr. pchr. Stanisław Kostka ps. „Dąbrowa”, plut. Józef Okwieka ps. „Trójka” oraz harcerz Stanisław Magura ps. „Paw” w nocy z 5 na 6 sierpnia 1943 r. uwolnił z więzienia gestapo w Jaśle blisko 180 więźniów, w tym ponad 60 więźniów politycznych. Niestety nie było wśród nich mjr. Jana Ptaka, kierownika samodzielnej Ekspozytury Oddziału II KG AK. W strugach deszczu oddział „Korczaka” wraz z więźniami opuścił gmach więzienia, aby pod osłoną nocy udać się do Żółkowa. Tam grupa została podzielona.

- Niemcy byli w ciężkim szoku. Przez cztery dni nie zdecydowali się zameldować Hansowi Frankowi o tym, że taka akcja, w ogóle miała miejsce. Starano się ją zatuszować. Rozpoczęły się poszukiwania na szeroka skalę, nawet z wykorzystaniem lotnictwa. Na szczęście nie udało się tych ludzi wytropić – mówił Mariusz Świątek. Podkreślił również rolę, jaką w przygotowaniu Akcji „Pensjonat” odegrała rodzina Madejewskich.

Pamięć o uczestnikach akcji oraz osobach, które zaangażowane były w pracę konspiracyjną uczczono złożeniem kwiatów pod pomnikiem AK przy ul. Staszica, przy którym warte honorową wystawili harcerze z Komendy Hufca ZHP im. Rodziny Madejewskich w Jaśle oraz żołnierze 3. Podkarpackiej Brygady Obrony Terytorialnej im. ppłk. Łukasza Cieplińskiego. Symboliczne wiązanki złożyły delegacje władz samorządowych, komendanci służb mundurowych, przedstawiciele instytucji publicznych oraz politycy. Okolicznościowe przemówienie wygłosił Henryk Rak, przewodniczący Rady Miejskiej Jasła.

- Z historii wydarzeń, których osiemdziesiątą rocznicę dzisiaj upamiętniamy, płynie dla nas bardzo jasne i klarowne przesłanie. Definicja słowa ojczyzna ma wiele znaczeń, a pisana jest niejednokrotnie krwawą ofiarą żołnierzy i ludności cywilnej, dla której była najwyższą wartością. Żyjemy w czasach, w których Polska jest wolna i tę wolność musimy nieustannie pielęgnować. Powinno mieć to dla nas znaczenie o tyle istotne, że za naszą wschodnią granicą trwa wojna. Giną ludzie. Niszczone są struktury społeczne. Dlatego szczególnie teraz należy podkreślić, że naszym zbiorowym obowiązkiem jest pamięć o ludziach i czasach wojennej zawieruchy, dzięki czemu dzisiaj możemy cieszyć się wolną i suwerenną ojczyzną. Za to oddajemy im dzisiaj honory i cześć – mówił Henryk Rak.

Warto dodać, że miejskim obchodom 80. rocznicy Akcji „Pensjonat towarzyszy szereg wydarzeń, ściśle związanych z jej historią. Do końca sierpnia bieżącego roku, w siedzibie Centrum Informacji Turystycznej i Kulturalnej przy ul. Sokoła w Jaśle, można oglądać makietę więzienia gestapo w Jaśle. W najbliższy poniedziałek (7 sierpnia) w Muzeum Regionalnym w Jaśle odbędzie się projekcja filmu „Akcja Pensjonat” (seans zaplanowano na godz. 10:00). W czwartek (10 sierpnia) o godz. 17:00 odbędzie się z kolei wakacyjny spacer ulicami miasta – „Szlakiem Akcji Pensjonat”.

Red.