Wody alkaliczne w powiecie jasielskim
W ostatnich latach, dzięki prywatnym inwestorom oraz gminnym programom dotacyjnym, wykonano wiele odwiertów udostępniających głębokie pokłady wód podziemnych. Wraz ze wzrostem liczby wierconych studni głębinowych rośnie również nasza wiedza o geochemii wód fliszu karpackiego.
Zdjęcie poglądowe fot. generator AI
Dotychczas prywatni właściciele studni często borykali się z problemem wysokiej mineralizacji wód oraz towarzyszących jej niekorzystnym parametrom użytkowym, takich jak:
- wysoka twardość,
- podwyższone stężenia żelaza i manganu,
- obecność siarkowodoru,
- zwiększona zawartość amoniaku.
W ostatnich dwóch–trzech latach odwiercono jednak nowe, interesujące stanowiska wód głębinowych o odmiennych właściwościach – charakteryzujących się minimalną twardością i bardzo wysokim odczynem pH. Niekiedy obserwuje się w nich również wysokie stężenia wodorowęglanów i sodu. Są to więc wody alkaliczne, jakościowo porównywalne z komercyjnie dostępnymi wodami alkalicznymi eksploatowanymi na Podkarpaciu (Humniska k. Brzozowa).
Takie ujęcia znajdują się w m.in. miejscowościach Kowalowy, Dębowiec i Zarzecze w powiecie jasielskim.
Specyficzna jakość tych wód – zwłaszcza bardzo niska twardość i niższe stężenia żelaza – może cieszyć użytkowników, pozwalając im ograniczyć koszty instalacji drogich systemów uzdatniania.
Należy jednak ostrożnie spożywać wody alkaliczne. Regularne picie może zaburzać równowagę kwasowo-zasadową w żołądku, a długotrwały kontakt ze skórą może prowadzić do jej przesuszenia. Dodatkowo wysoka zawartość sodu – często powyżej 300 mg/l – może zwiększać ryzyko nadciśnienia, obciążać nerki i układ krążenia. Dlatego wody o dużej zawartości sodu powinny być spożywane z umiarem, najlepiej po konsultacji z lekarzem, szczególnie przez osoby z problemami z ciśnieniem lub nerkami.
Niestety, te ciekawe z punktu widzenia hydrogeologicznego stanowiska nie są w żaden sposób zinwentaryzowane, ani nie mają dokumentacji geologicznej. Nie wiadomo więc dokładnie, z jakich głębokości wody są eksploatowane ani z których warstw fliszu karpackiego pochodzą. Mogłyby one stanowić cenny materiał do analiz i pogłębienia naszej wiedzy o zasobach hydrogeologicznych Karpat oraz ich znaczeniu gospodarczym. Jest to szczególnie istotne, gdyż płytkie ujęcia wód podziemnych stają się coraz bardziej deficytowe.
Podsumowując, pojawienie się wód alkalicznych w powiecie jasielskim to zjawisko interesujące zarówno z punktu widzenia hydrogeologicznego, jak i praktycznego. Ich obecność potwierdza zróżnicowaną geochemię fliszu karpackiego i otwiera nowe możliwości wykorzystania lokalnych zasobów wód podziemnych, jednak wymaga dalszych badań oraz ostrożnego podejścia do ich codziennego stosowania.
Piotr Śmist
Laboratorium Petrogeo