XXIV Studnia Kulturalna JDK

Niesłabnącym zainteresowaniem cieszą się historyczne spacery po Jaśle organizowane w ramach „Studni kulturalnej” JDK. Przechadzki, w trakcie których ich uczestnicy poznają dzieje miasta i jego mieszkańców, prowadzi Mariusz Świątek, kustosz Muzeum Regionalnego w Jaśle. Pod koniec czerwca br. na spacer z historykiem wybrało się blisko 50 osób.

Tym razem przewodnik poprowadził grupę ulicami: Kazimierza Wielkiego i Lwowską, następnie alejkami osiedli Ulaszowice i Na Kotlinę do zabytkowego parku, w którym stoi neogotycki pałacyk Sroczyńskich z 1858 roku. Wycieczka rozpoczęła się na styku ulicy Stromej i Placu Bartłomieja, gdzie Mariusz Świątek omówił wpływ społeczności żydowskiej, która po 1870 roku licznie osiedliła się w Jaśle, na okoliczną zabudowę, wskazując miejsca synagog, domu rabina, żydowskiego szpitala i szkoły oraz rejon getta. Następnie spacerowicze przeszli przez most na Jasiołce (w przeszłości pobierano na nim opłatę za przejazd, bowiem leżał na znaczącym szlaku handlowym) dowiedzieli się m.in. gdzie stał w XIX w. nasiębierny młyn i pierwsza Destylarnia Ropy Naftowej oraz cmentarz z I wojny światowej, na którym pochowano 675 żołnierzy, jeden z 400 zachodnio-galicyjskich cmentarzy wojennych zbudowanych przez Oddział Grobów Wojennych CK Komendantury Wojskowej w Krakowie, według koncepcji Johanna Jagera.

Na zakończenie M. Świątek przybliżył dzieje zabytkowego dworu w Gorajowicach oraz jego właścicieli, którzy zmienili kształt posiadłości – rodów Trzecieskich i Sroczyńskich. – Franciszek Trzecieski, który jako pierwszy przebudował tę rezydencję był osobą bardzo ciekawą – mówił Mariusz Świątek. – Człowiek majętny, wykształcony, aktywny politycznie, patriota, twórca jednego z pierwszych towarzystw ubezpieczeniowych w Polsce. Franciszek Trzecieski walczył w Powstaniu Listopadowym oraz w Powstaniu Styczniowym; zasiadał m.in. w parlamencie w Wiedniu, należał do inicjatorów (w 1848 roku) zniesienia pańszczyzny; był wśród wnioskujących o założenie gimnazjum w Jaśle; w swoim dworze w Gorajowicach prowadził obwoźną bibliotekę; kolekcjonował dzieła sztuki.

Kolejny z właścicieli dóbr gorajowickich – Tadeusz Sroczyński – równie chlubnie zapisał się w dziejach Polski i regionu. Był m.in. Marszałkiem Rady Powiatu i członkiem Galicyjskiego Towarzystwa Kredytowego Ziemiańskiego, działał społeczni i wspierał legiony (wstąpili do nich jego synowie, a część legionistów w 1914 roku stacjonowała w jego majątku). Tadeusz Sroczyński przebudował dwór i park w Gorajowicach, angażując do tego znanego krakowskiego architekta Tadeusza Stryjeńskiego, który nadał posiadłości kształt zbliżony do obecnego. M. Świątek przypomniał, że w jednej z jasielskich kamienic należących do rodziny Sroczyńskich urodził się w 1897 roku Henryk Dobrzański, późniejszy „Hubal”. - Jego ojciec prawdopodobnie pracował w magistracie lub starostwie w Jaśle. Nikt tego do końca nie ustalił – opowiadał M. Świątek.

- Rodzina wkrótce opuściła Jasło, ale później młody Henryk kilkakrotnie przyjeżdżał tu na wakacje. Przewodnik przytoczył anegdotę, opowiadaną jeszcze przez Tadeusza Sroczyńskiego, jak to w Gorajowicach pierwszy raz wsadzono „Hubala” na konia, a ten „darł się wniebogłosy”. W każdym razie nie ulega wątpliwości, że późniejszy bohater narodowy bywał w Pałacu Sroczyńskich wielokrotnie. Gościła tam również córka marszałka Józefa Piłsudskiego - Jadwiga, pasjonująca się lataniem. Została zaproszona do majątku, kiedy jej szybowiec wylądował w okolicach Krosna.

Obecnie w Pałacyku Sroczyńskich mieści się Medyczna Szkoła Policealna im. prof. Rudolfa Weigla. Od 4 lat trwa renowacja budynku pod ścisłym nadzorem konserwatora zabytków. Rewitalizacji zostanie poddany również część parku należąca do szkoły.

JDK