Zdrowie ucznia priorytetem dla polskiej szkoły

W minioną sobotę, w jasielskiej filii Akademii Humanistyczno-Ekonomicznej w Łodzi odbyła się III Ogólnopolska Konferencja Naukowa „Uczeń ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi w kontekście edukacji zdrowotnej”. Wzięło w niej udział blisko sześćdziesięciu nauczycieli, wychowawców i pedagogów. Szczególnie wartościowe dla praktyków edukacji okazały się przygotowane przez organizatora konferencji warsztaty.

Tegoroczna konferencja, przygotowana przez dydaktyków oraz studentów pedagogiki jasielskiej filii Akademii Humanistyczno-Ekonomicznej w Łodzi przy współpracy z Podkarpackim Centrum Edukacji Nauczycieli w Rzeszowie Oddział w Tarnobrzegu była trzecią, w ramach, której na warsztat postanowiono wziąć zagadnienie związane z procesem nauczania i wychowania ucznia ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Tym razem kontekst rozważań, których adresatami byli nie tylko teoretycy edukacji, lecz również jej praktycy, stanowiła szeroko pojęta edukacja zdrowotna. Referaty, wygłoszone przez prelegentów w sesji plenarnej dotyczyły kilku zasadniczych aspektów, w tym przede wszystkim profilaktyki, diagnozy i terapii specjalnych potrzeb edukacyjnych w szkole, wymiarów funkcjonowania ucznia zdolnego w szkole oraz oblicz niepełnosprawności ucznia a jego zdrowia.

Referatom przysłuchiwało się blisko sześćdziesięciu nauczycieli, wychowawców i pedagogów, którzy, na co dzień pracują z uczniami w różnego typu placówkach oświatowych. Swoimi doświadczeniami i wiedzą z zakresu pracy z dzieckiem ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, w tym z dzieckiem przewlekle chorym z audytorium podzieli się m.in. mgr Marzenna Habib - wicedyrektor Ośrodka Rozwoju Edukacji w Warszawie, dr Barbara Wolny - AHE w Jaśle, PCEN w Rzeszowie Oddział w Tarnobrzegu, dr Angelika Bąk - AHE w Jaśle, dr Wiesław Przybyła - Pełnomocnik Rektora ds. studiów zdalnych, AHE w Łodzi. W konferencji udział wzięli również samorządowcy. Na zaproszenie organizatorów odpowiedział Andrzej Guzik, wicestarosta krośnieński.

Wybór tematyki tegorocznej konferencji nie był przypadkowy. Edukacja zdrowotna bowiem, odciska na polskim systemie edukacji coraz bardziej znaczące piętno, o czym przekonuje dr Barbara Wolny, przewodnicząca komitetu organizacyjnego III Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej „Uczeń ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi w kontekście edukacji zdrowotnej”. – Miejsce edukacji zdrowotnej jest bardzo precyzyjnie określone, dzięki przede wszystkim zapisom zawartym w podstawach programowych. Edukacja zdrowotna obecna jest na wszystkich etapach edukacji szkolnej. Od 2017 r. każdy nauczyciel jest zobligowany do jej realizacji. Treści z zakresy edukacji zdrowotnej zostały umieszczone w podstawach programowych w zasadzie wszystkich przedmiotów szkolnych. Nowym rozwiązaniem, które pojawiło się blisko dwa lata temu jest włączenie treści edukacji zdrowotnej do programu wychowawczo-profilaktycznego.  – wyjaśnia. Dr wolny zwraca także uwagę na szereg innych aspektów związanych z edukacją zdrowotną. Za kluczowy uznaje rolę nauczycieli, wychowawców oraz pedagogów w jej realizacji. – Podnoszenie kompetencji nauczycieli w odniesieniu do edukacji zdrowotnej jest koniecznością. Ich przygotowaniem i doskonaleniem w tym zakresie zajmują się ośrodki doskonalenia w całej Polsce na czele z Ośrodkiem Rozwoju Edukacji w Warszawie. Działanie te są nie do przecenienia. Dla realizacji zadań z zakresu edukacji zdrowotnej potrzebna jest bowiem wiedza oraz umiejętności. To jednak nie wszystko. Zawsze powtarzam, że równie ważne jest samo przekonanie nauczyciela o konieczności prowadzenia zdrowego trybu życia. Sam nauczyciel powinien prowadzić zdrowy styl życia. Dużym wzmocnieniem dla nauczycieli praktyków są także ośrodki akademickie, takie jak na przykład nasza akademia – podsumowuje. 

dr Barbara Wolny

Jak się okazuje przedmiotem zainteresowania teoretyków i praktyków edukacji biorących udział w konferencji było nie tylko zdrowie fizyczne uczniów. Wiele miejsca poświecono również stanowi higieny zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży, który od kilku już lat budzi zaniepokojenie specjalistów w tejże dziedzinie. Materii tej w swoim referacie „Odporność psychiczna dzieci i młodzieży w praktyce szkolnej” dotknęła dr Angelika Bąk, która, na co dzień jako psycholog szkolna pracuje z dziećmi. – Z przykrością należy stwierdzić, że w odniesieniu do edukacji zdrowia psychicznego i kształtowania odporności psychicznej dzieci i młodzieży sytuacja prezentuje się źle. Nie mamy powszechnego dostępu do lokalnej pomocy psychologiczno-psychiatrycznej. Brakuje psychiatrów dzieci i młodzieży oraz psychologów dziecięcych. Pracując w szkole widzę, że z roku na rok jest coraz gorzej ze zdrowiem psychicznym wśród uczniów. Moja praktyka i doświadczenie pokazują, że około dwudziestu procent dzieci i młodzieży cierpi na szeroko pojęte zaburzenia psychiczne. Najczęściej u dzieci występują zaburzenia depresyjne, zaburzenia związane z uzależnieniem od Internetu i gier komputerowych, zaburzenia nerwicowe o charakterze lękowym i somatyzacyjne. – wyjaśnia.

dr Angelika Bąk

W opinii dr Angeliki Bąk zasadnicze przyczyny problemów natury psychicznej, z którymi zmuszone są współcześnie borykać się dzieci i młodzież, tkwią m. in. w rodzicach. – Znaczącym problemem jest dziś zjawisko wypalenia rodzicielskiego. Rodzice są przepracowani, zmęczeni. Nie mają czasu na rozmowę z dzieckiem, która według wyników wszystkich badań psychologicznych ulega sukcesywnemu skróceniu. Dzieci wykonując w moim gabinecie rysunki, przedstawiają siebie często w towarzystwie laptopa oraz innych urządzeń elektronicznych. Pojawia się nowe środowisko wychowawcze on-line, gdzie dzieci spędzają coraz więcej czasu. Destrukcyjnie na psychikę dzieci i młodzieży wpływają media społecznościowe, z którymi związane jest występowanie mechanizmu społecznych porównań. W tym kontekście znacząco spada poziom zadowolenia zarówno z siebie, jak również z życia w ogóle. – mówi.

Doskonałym uzupełnieniem warstwy teoretycznej sobotniej konferencji były warsztaty dedykowane biorącym w niej udział nauczycielom, wychowawcom oraz pedagogom. Pierwszy dotyczył współpracy z trudnym rodzicem oraz specyfice odbioru  i przetwarzania bodźców sensorycznych u dzieci ze spektrum autyzmu, którego prowadzącym była mgr Dorota Pufund, doktorantka na Uniwersytecie Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy. Drugi z kolei odnosił się do funkcjonowania dziecka z rodziny zastępczej w szkole z perspektywy rodzica. Warsztat przeprowadziła Grażyna Bysiewicz, studentka pedagogiki jasielskiej filii Akademii Humanistyczno-Ekonomicznej w Łodzi.

MD