Dwory i dworki powiatu jasielskiego

Miejska Biblioteka Publiczna w Jaśle zaprasza  do obejrzenia wystawy o dworach i dworkach powiatu jasielskiego. Są blisko nas. Kiedyś liczne, wspaniałe ośrodki kultury lokalnej, patronujące nowym prądom, dziś zapomniane i zrujnowane cierpliwie czekają końca swych dni. Skonfiskowane właścicielom, zdewastowane przez beneficjentów minionego ustroju. Nieliczne miały szczęście odzyskać swój blask. Jeszcze mniejszy ułamek z nich zachowało swą funkcję. Z sentymentem powraca zaprzepaszczone dziedzictwo naszych przodków, w imitacji stylu dworskiego, obowiązkowo w postaci zwieńczonego trójkątnym frontonem portyku. Ginące na naszych oczach dziedzictwo naszych przodków popada w ruinę i zapomnienie. Tylko obiekty wpisane w rejestr zabytków mają szansę na rzetelną dokumentację konserwatora, choć niekoniecznie opiekę i należne im fundusze na restaurację. Inne, choć z definicji nimi są, zostawiwszy ulotny ślad w pamięci ludzkiej, odchodzą w mroki wraz ze świadkami tamtych dni.

 
Znajdujący się w zbiorach MBP w Jaśle, Inwentarz zabytków powiatu jasielskiego Stanisława Tomkowicza wydany w 2001 przez Muzeum Narodowe w Krakowie, to opatrzony komentarzem krytycznym materiał pasjonata, żyjącego na przełomie XIX i XX w. Niezwykle cenny, bo stanowi jedno z nielicznych źródeł wiedzy, podobnie jak Opis powiatu jasielskiego ks. Władysława Sarny, niemniej nieaktualny, w wielu miejscach pomijający obiekty, które wówczas nie były jeszcze zabytkami a dziś ślad po nich zaginął. Odpowiedzią na dramatyczny brak materiałów źródłowych był konkurs powiatowy skierowany do uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych oraz nauczycieli regionalistów, a zorganizowany przez Młodzieżowy Dom Kultury przy współpracy ze Starostwem Powiatowym z inicjatywy profesora Zdzisława Świstaka, emerytowanego nauczyciela historii i kustosza Muzeum Okręgowego. Prace konkursowe stanowią znaczną część publikacji Na śladach dworów i dworków Jasielszczyzny wydanej w 2005 r.  

Ekspozycja przybliża instytucję dworu sięgając do jego rodowodu. Na wystawie prezentowane są wybrane dworki powiatu jasielskiego. Niektóre odrestaurowane, inne, liczniejsze w stanie agonii. Stanowią przekrój obecnego stanu rzeczy. Z powodu braku materiałów archiwalnych tylko nieliczne dworki ukazane zostały w czasach świetności, na fotografiach wykonanych przed 1939 rokiem. Większość zdjęć prezentowanych na wystawie odzwierciedla aktualny ich obraz.

Wystawę uzupełnia ilustrowany słownik charakterystycznych  terminów architektonicznych, użytych w tekście a pomocnych w opisie budowy dworków. Mimo licznych albumów i opracowań dotyczących zabytków architektury dworskiej dostępnych w MBP w Jaśle i pokazywanych w ramach wystawy,  wciąż brakuje kompletnych opracowań dotyczących dworków powiatu jasielskiego, zarówno w postaci elektronicznej, jak i tradycyjnej.

Wystawa będzie czynna od 15 lipca do 15 września.

Poniedziałek, Piątek                         8.00-18.00

Wtorek, Środa, Czwartek                8.00-16.00

Sobota                                                 8.00-15.00

Katarzyna Musiał

MBP Jasło