Otulanie pamięcią. Jakie tajemnice kryją macewy w Nowym Żmigrodzie?
Od kilku dni jest trwa inwentaryzacja nagrobków na cmentarzu żydowskim w Nowym Żmigrodzie. Wszystkie macewy zostaną sfotografowane. Ukaże się broszura z tłumaczeniem wybranych inskrypcji.
To jeden z ponad 90 cmentarzy żydowskich w województwie podkarpackim. Zachowało się na nim około tysiąca macew.
– Wiele z nich wykonano z piaskowca fliszowego, który szybko ulega erozji – mówi Krzysztof Bielawski z Fundacji Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego. – Nie mamy funduszy na ich konserwację, ale możemy przynajmniej zachować ich obraz dla przyszłych pokoleń.
Macewy fotografuje Inga Marczyńska, działaczka społeczna i artystka z Jasła. To dla niej nie tylko zlecenie, ale także misja.
– Inwentaryzacja cmentarza to zebranie często jedynych „opowieści” o pochowanych na nim ludziach – mówi Inga Marczyńska. – Cmentarze stanowią archiwum w kamieniu, które z czasem niestety traci inskrypcje i piękną sztukę kamieniarską. Jego zachowanie jest jak otulanie pamięcią pochowanych osób i ocalenie tego wspaniałego dziedzictwa dla kolejnych pokoleń.
Fotografie macew trafią do Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków oraz do archiwum Fundacji Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego. Zostanie też wydana bezpłatna broszura z historią cmentarza oraz tłumaczeniem i zdjęciami 15 wybranych inskrypcji. Przekładu z hebrajskiego na polski dokona prof. Andrzej Trzciński, wybitny znawca cmentarzy żydowskich.
– To bardzo cenny cmentarz – dodaje Krzysztof Bielawski. – Są tu groby kilku tysięcy osób, wśród nich ofiar II wojny światowej. Najstarsze znane macewy pochodzą z XVIII w. Być może znajdziemy jeszcze starsze.
Prace są prowadzone w ramach programu „Pamięć Pogranicza”, współfinansowanego ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego.
Aby sprawnie przeprowadzić inwentaryzację, trzeba najpierw oczyścić macewy z zarastającej je roślinności. Fundacja Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego i Towarzystwo Miłośników Nowego Żmigrodu szukają wolontariuszy gotowych pomóc w tych pracach. Osoby zainteresowane prosimy o kontakt z Fundacją pod adresem: fodz@fodz.pl.
Fundacja Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego