Hydronimy, oronimy, toponimy Pasma Brzanki i Liwocza

16 września 2025 roku gościem „Rozmów o regionie” w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Jaśle był prof. dr hab. Marcin Wojciech Solarz – geograf, politolog, nauczyciel akademicki, kierownik Katedry Geografii Politycznej i Historycznej Uniwersytetu Warszawskiego, współautor książki „Krajobraz nazewniczy Pasma Brzanki i Liwocza”.

Bazą do powstania książki stały się artykuły napisane przez prof. M.W. Solarza i we współpracy z dr. R. Kroczakiem, opublikowane w czasopismach naukowych w latach 2016-2019, poprawione i uzupełnione na potrzeby niniejszego wydania. Autorom przyświecała idea upowszechniania wiedzy na temat nazw geograficznych Pasma Brzanki i Liwocza, ze względu na ukształtowanie terenu zaliczanego do gór niskich, będącego jedną z części Pogórza Ciężkowickiego. Skupili się głównie na jego południowej i północno-zachodniej części.

Uczestnicy spotkania dowiedzieli się o pochodzeniu i znaczeniu wybranych nazw Pasma, jak np.: Brzanka, Liwocz, Żurowa, Ołpiny, Czermna czy Siepietnica.

Nazwy geograficzne stanowią niezwykłe źródło do poznania przeszłości; najmniej trwałe są mikrotoponimy, a najtrwalsze hydronimy, w tym przede wszystkim nazwy wielkich rzek – objaśnił. Problemem jest nie tylko próba wyjaśnienia dawnych nazw, ale także lokalizacja miejsc w danym obszarze – dodał.

Wyróżnikiem Pasma Brzanki i Liwocza są niesamowite panoramy, na co już zwracał uwagę w swojej twórczości barokowy poeta Wacław Potocki.

Zawartość tekstową książki uzupełniają mapy (najstarsza pochodzi z końca XVIII wieku), ale i te współczesne, nowo wykonane specjalnie na potrzeby tej pracy. Wartością artystyczną książki są piękne fotografie, zrobione o różnych porach dnia i nocy przez Jakuba Rutanę, leśnika z Czermnej.

Na zakończenie profesor Solarz przybliżył słuchaczom nowy projekt badawczy pod swoim kierunkiem, dotyczący Głuchoniemców, czyli przybyłych na ziemie polskie niemieckojęzycznych osadników z Europy Zachodniej, osiedlonych m.in. w regionie Dołów Jasielsko-Sanockich.

Miejska Biblioteka Publiczna w Jaśle