Jaslo4u.pl - Jasielski portal informacyjny
Strona główna

Nauczyciel ze Świątkowej Wielkiej spisał łemkowskie przysłowia. Przez pół wieku zebrał ich aż 7 tysięcy!

7

Dziedzictwo dawnej Łemkowszczyzny zostanie zachowane dla kolejnych pokoleń. Największa w tym zasługa jednego człowieka – Bolesława (Wasyla) Bawolaka. To właśnie mieszkaniec Świątkowej Wielkiej, jednej z najstarszych łemkowskich wiosek, idąc w ślady swojego ojca przez całe życie spisywał przysłowia i powiedzenia używane przez Łemków. Trwające 50 lat prace opłaciły się – niemal 7 tysięcy łemkowskich przysłów zostało właśnie wydanych nakładem Wydawnictwa Żyznowski.

Publikacja ”Łemkowskie przysłowia i powiedzenia ze Świątkowej Wielkiej i okolic” Bolesława Bawolaka ukazała się nakładem Wydawnictwa Żyznowski, niewielkiej podwielickiej oficyny od 17 lat zajmującej się tematyką regionalną. Najnowsze opracowanie jest nie tylko fascynującym zbiorem łemkowskich przysłów funkcjonujących wśród mieszkańców urokliwej wioski Beskidu Niskiego, ale także –  jak mówi założyciel wydawnictwa Wiesław Żyznowski – niezwykle cennym zbiorem dokumentującym dziedzictwo kulturowe Łemkowszczyzny. - Nasza najnowsza publikacja to kompendium przysłów, powiedzeń i powiedzonek oraz interesujących zdań łemkowskich. Wśród nich można znaleźć zarówno te, które były używane w Świątkowej i okolicy w XX wieku, a zwłaszcza w pierwszej połowie stulecia, ale też te, które w jakiejś części pochodzą z okresu wcześniejszego – zaznacza Wiesław Żyznowski.

Skąd u Bolesława Bawolaka trwające od najmłodszych lat życia zainteresowanie tematyką przysłów? Stało się to za sprawą jego ojca – również Bolesława – który podobnie jak dziadek Michał, zawsze interesował się folklorem łemkowskim. - Ponieważ dziadek pisać nie umiał, przyśpiewki zapamiętywał. Wszystkie przyśpiewki i przemowy weselne, powiedzenia i tradycje zaczął spisywać dopiero ojciec. Nigdy go nie zapytałem, kiedy zrodziła się jego pasja. Na początku ojciec przekazał mi około 300 przysłów, spisanych na luźnych kartkach. Sam nie chciał już ich notować: „Ty prowadź to dalej” – powiedział do mnie któregoś dnia – relacjonuje Bolesław Bawolak, dzięki któremu pierwotny spis udało się rozszerzyć do aż 7000 pozycji. Jak dodaje, większość zebranych przez niego przysłów ma łemkowski rodowód, ale często były one spisywane po ukraińsku. - W danej rodzinie staruszek ojciec sam nie był już w stanie ich zapisać, a syn, który to robił, nie znał łemkowskiego – zaznacza Bawolak.

Na zdjęciu Bolesław Bawolak

Autor, będący również niezwykle utalentowanym muzykiem (ojciec od najmłodszych lat przyuczał go do gry na akordeonie), w czasie swoich wieloletnich prac starał się dotrzeć do jak najszerszego grona osób, które mogły pomóc mu w zebraniu możliwie jak najbardziej kompletnego zbioru przysłów. - W tym celu przez całe świadome życie zbierał je od starszych świątkowian, głównie żyjących w Ukrainie, wychwytywał w rozmowach, w różnych sytuacjach i nastrojach – mówi Wiesław Żyznowski. - Na gorąco tylko je zapamiętywał, żeby nie płoszyć rozmówców i dopiero później, możliwie szybko i żmudnie, spisywał je, a co spisał – zachował, nie zagubił, nie zaprzepaścił – dodaje wydawca.

Przysłowia zostały zebrane w publikacji tematycznie, zarówno w języku polskim, jak również w łemkowskim, wraz z transkrypcją fonetyczną.  Jak dodaje Marta Graban-Butryn, folklorystka i etnolożka zajmująca się obrzędowością rodzinną Łemków, w zbiorze przysłów zgromadzonych przez Bolesława Bawolaka odbija się, zarówno w wymiarze społecznym, jak i przyrodniczym, dawna Łemkowszczyzna. - Możemy tam odnaleźć mieszkańców tych ziem z ich przywarami i cechami godnymi pochwały, świat przyrody czy językową topografię wsi. Jest i cerkiew, i karczma, pole i las, zagroda i chyża, stół i piec, gazda i gazdyni. Mimo uniwersalności tych tekstów oraz żywotności części z nich odnosimy wrażenie, że to opowieść o Łemkowszczyźnie dawnej, o krainie naszych przodków sprzed akcji „Wisła”. Przedwojenna Łemkowszczyzna jawi się w nich wprawdzie jako biedna, ale szczęśliwa kraina. Codzienność wyznaczana rytmem przyrody i ciężką pracą, zmianą pór roku, miesięcy od czasu do czasu zostaje przerwana świętowaniem – zaznacza Marta Graban-Butryn.

Publikacja, której premiera zbiegła się w czasie z odbywającą się już po raz 39. Łemkowską Watrą w Zdyni, jest kolejnym opracowaniem podwielickiej oficyny podejmującym tematykę Łemkowszczyzny. W ubiegłym roku ukazał się "Olchowiec Łemków utracony" Mikołaja Gabły, a rok wcześniej – "Łemkowskie wesele w Świątkowej Wielkiej", której autorem również jest Bolesław Bawolak. Więcej informacji na temat publikacji poświęconych Łemkowszczyźnie można znaleźć na stronie internetowej Wydawnictwa Żyznowski: www.zyznowski.pl

O autorze:

Bolesław (Wasyl) Bawolak (ur. 1951) od najmłodszych lat był przyuczany przez swojego ojca, Wasyla do gry na akordeonie. W wieku kilkunastu lat dołączył do zespołu grającego na weselach w okolicach Świątkowej Wielkiej. W jego skład obok ojca Bolesława, który grał na trąbce, wchodziło jeszcze dwóch saksofonistów i perkusista. Po ukończeniu studiów w Wyższej Szkole Ekonomicznej (kierunek: Ekonomika przemysłu) i Akademii Rolniczej (kierunek: Leśnictwo) podjął pracę jako nauczyciel w Szkole Podstawowej w Myscowej a następnie w Zespole Szkół Ekonomicznych w Gorlicach. Pracował także – do emerytury – jako leśniczy w Nadleśnictwie Żmigród (przemianowanym w 1995 roku na Magurski Park Narodowy).

O wydawcy:

Wydawnictwo Żyznowski to mała podwielicka oficyna została założona w 2004 roku przez Wiesława Żyznowskiego, obierając kierunek i specjalizację w tematyce regionalnej.

Wiesław Żyznowski (ur. 1964) – wydawca i autor książek o regionie wielickim, naukowo specjalizuje się w filozofii przedsiębiorczości. Absolwent Wydziału Zarządzania Akademii Ekonomicznej w Krakowie (obecnie Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie) oraz Wydziału Filozoficznego Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, gdzie uzyskał stopień doktora filozofii. Od 1996 roku główny akcjonariusz, a od 2010 prezes zarządu w Mercator Medical SA. Właściciel firmy Baza, będącej administratorem nieruchomości, oraz wydawnictwa Żyznowski w Sierczy koło Wieliczki.

Wydawnictwo Żyznowski

Napisany dnia: 20.07.2021, 08:52
Komentarze Czytelników:
Dodaj nowy komentarz Wyświetlaj:
@ zapytanie
dnia 20.07.2021, 09:47
Ocena
komentarza:
5
a gdzie lub jak tutaj w Jasle można to nabbyc ??
@ Kiosk
dnia 20.07.2021, 17:10
Ocena
komentarza:
2
Kiosk przy muzeum MPN oferuje te pozycje do sprzedaży.
@ rfd
dnia 20.07.2021, 20:51
Ocena
komentarza:
2
A tak dla zilustrowania choć jeden przykład ???..to chyba korona anonimowemu autorowi artykułu nie spadłaby z głowy..co to za moda wstyd się podpisać???
@ tralala
dnia 21.07.2021, 12:34
Ocena
komentarza:
-1
Jest próbka na stronie radia łemkowskiego lem.fm z Gorlic.
@ strona wuwuwu
dnia 21.07.2021, 08:11
Ocena
komentarza:
3
Człowiek - orkiestra. Może opowiadać całymi dniami bez zająknięcia. Szkoda, że gmina Krempna tej łemkowskiej kultury zupełnie nie pokazuje i nie wykorzystuje dla swojej promocji. W gorlickim powiecie to znacznie lepiej wygląda i turystów przyciąga.
@ strona wuwuwu
dnia 21.07.2021, 11:32
Ocena
komentarza:
3
Tytułem uzupełnienia. Szkoda, że Gmina Krempna nie widzi potrzeby pochwalenia się czymś takim na swojej stronie internetowej. Po co, prawda? Tak samo, jak w przypadku poprzedniej książki o łemkowskim weselu. Inne samorządy wykorzystują takie okazje (np. Żmigród o Katarzynie Szwedzie), a tu nic. Kto by tam jakieś książki czytał...
@ ...
dnia 25.07.2021, 13:02
Ocena
komentarza:
0
wystarczy że jasło4u lansuje temat
Dodaj komentarz
⇓ ⇓ ⇓ Powiększ pole komentarza ⇓ ⇓ ⇓

Zasady komentowania

Serwis Jaslo4u.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść powyższych komentarzy. Redakcja zastrzega sobie prawo usuwania i redagowania komentarzy niezwiązanych z tematem, zawierających wulgaryzmy, reklamy i obrażających osoby trzecie. Użytkownik ponosi odpowiedzialność za treść komentarzy zgodnie z Polskim Prawem i normami obyczajowymi. Pełne zasady komentowania dostępne na stronie: Regulamin komentarzy

  • Chodnik na ul. Żniwnej jest zdewastowany. Mieszkanka - " Strach na spacer wyjść z dziećmi"

    Od kiedy rozpoczęły się prace przy budowie nowego mostu na rzece Jasiołce, chodnik przy ul. Żniwnej jest w kompletnej rozsypce. Mimo, iż przez wiele lat nie był w najlepszych stanie, to przejazd ciężkich samochodów zniszczył go doszczętnie. - Rzadko wychodzimy na spacery, bo teraz strach przy tych autach gigantach...

  • Mecze przy Śniadeckich 15 najwcześniej wiosną przyszłego roku

     

    Prace przy modernizacji płyty stadionu piłkarskiego przy ul. Śniadeckich w Jaśle rozpoczęły się niemal rok temu. Pomimo upływu wielu miesięcy, na ich finalizację trzeba będzie jeszcze poczekać. Wciąż nie wysiano trawy, co ma kluczowe znaczenie dla właściwego przygotowania naturalnej murawy, na której swoje mecze już tej jesieni chcieli rozgrywać Czarni Jasło. Wszystko wskazuje jednak na to, że będzie ona gotowa rozgrywania zawodów sportowych najwcześniej wiosną przyszłego roku.

  • Dlaczego tak uwielbiamy pierogi?

     

    Czołowe miejsce, jakie pierogi zajmują w jadłospisie każdego Polaka jest absolutnie bezdyskusyjne. Dlaczego tak jest? Po pierwsze prostota. Ciasto wypełnione smacznym farszem z łatwością jest w stanie zaspokoić kulinarne oczekiwania amatorów dobrego jedzenia. Po drugie, lubią je wszyscy, od dzieci po dziadków. To także dobry sposób na szybki i tani obiad, na zamówienie.

  • Wielkie otwarcie Magurskiej Spiżarni

     

    W najbliższą środę o godzinie 9:00 otwieramy nowe miejsce w Jaśle. To sklep Magurska Spiżarnia.

  • W Nowym Żmigrodzie zagrał zespół Enej

     

    Pomimo deszczowej pogody, w Pikniku Rodzinnym – „Żmigrodzki Smok” wzięły udział tłumy głodnych rozrywki mieszkańców Nowego Żmigrodu i okolicznych miejscowości. Gwiazdą wieczoru był zespół Enej.

  • 77. rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego. Polacy oddają hołd bohaterom

    Dzisiaj w wielu miejscach Warszawy odbywają się uroczystości związane z obchodami 77. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego. Pod pomnikiem "Mokotów Walczący 1944" rozpalono "ogień pamięci" i włączono iluminacje pomnika na 63 dni. To jedno z wielu wydarzeń w tym szczególnym dniu. Dzisiaj w Jaśle w rocznicę godziny "W" o godzinie 17. włączone zostaną syreny alarmowe.

  • Zmarł Jerzy „Duduś” Matuszkiewicz. Wybitny kompozytor miał 93 lata

     

    O śmierci jaślanina poinformował jego menadżer. Muzyk jazzowy, saksofonista i kompozytor miał 93 lata. Jerzy „Duduś” Matuszkiewicz skomponował muzykę do kultowych polskich seriali i filmów fabularnych. Nigdy nie zapomniał o swojej małej ojczyźnie, między innymi fundując stypendium artystyczne dla najbardziej uzdolnionych muzycznie młodych mieszkańców miasta.  

  • Jasielscy policjanci obchodzą dzisiaj swoje święto

     

    W Jaśle odbyły się dzisiaj powiatowe obchody Święta Policji. Miejscem uroczystego apelu był plac przy nowej siedzibie Komendy Powiatowej Policji w Jaśle. Symboliczny klucz do nowo powstałego budynku odebrał Komendant Powiatowy Policji w Jaśle insp. Robert Wróbel. Wydarzeniu, tradycyjnie towarzyszyło wręczenie funkcjonariuszom jasielskiej jednostki aktów mianowania na wyższe stopnie policyjne.

  • Minister Andrzej Adamczyk z wizytą w Przysiekach i Desznicy. Poświęcono zmodernizowany przed kilkoma miesiącami odcinek DK28

     

    Po upływie dziewięciu miesięcy od oddania do użytku zmodernizowanego odcinka DK28 Siepietnica – Trzcinica, dokonano jego poświęcenia. Do Przysiek zawitał szef resortu infrastruktury Adam Adamczyk. Padły zapowiedzi kierowania kolejnych rządowych środków na realizację inwestycji infrastrukturalnych na terenie powiatu jasielskiego.

  • W Trzcinicy powstanie centrum kultury?

    Radni powiatowi większością głosów przyjęli uchwałę w sprawie przystąpienia i zabezpieczenia środków finansowych na realizację zadań inwestycyjnych w ramach Rządowego Funduszu Polski Ład. Wśród wielu inwestycji zaplanowano do realizacji budowę Regionalnego Centrum Kultury Trzcinica Park.

  • Zamawiaj domowe obiady u "Wojtka" w obniżonych cenach!

     

    Bar mleczny u „Wojtka” nie przestaje myśleć o swoich klientach. Dlatego też, wciąż obowiązują nowe, obniżone ceny dań przy odbiorze osobistym oraz na dowóz! Pyszne potrawy kuchni domowej z łatwością można zamówić on-line lub w barze przy ul. 3 Maja 101. 

  • ESSA! Robotyk! Essa reszta! Nowy Ty w ZS3 – biegiem póki są miejsca – Zespół Szkół nr 3 w Jaśle „CHEMIK&rdqu

     

    TECHNIK ANALITYK to elitarny i ponadczasowy zawód. W skali kraju w tym zawodzie kształci się zaledwie kilkuset uczniów. Absolwenci tego zawodu są bardzo poszukiwani przez pracodawców w kraju jak i zagranicą ze względu na duże umiejętności praktyczne, gdyż w ramach kształcenia spędzają wiele godzin w laboratorium.

Panel Logowania

Wiesz coś ciekawego? Poinformuj nas o tym!
Wiesz coś, o czym my nie wiemy?
Chcesz podzielić się z nami informacjami?
Napisz do Redakcji lub wypełnij poniższy formularz.
Nadawca (opcjonalnie):Treść (wymagana):
Kontakt (opcjonalnie):
Kontakt z redakcją:

Mailowo: redakcja@jaslo4u.pl
Telefonicznie: 508 766 105