Policja intensyfikuje działania przeciwko przestępczości motywowanej uprzedzeniami
Według danych Komendy Głównej Policji, w okresie od 1 stycznia do 31 lipca 2025 r. odnotowano 543 przestępstwa motywowane uprzedzeniami. To aż o 159 więcej niż w analogicznym czasie roku ubiegłego, co stanowi wzrost o 41%. Zjawisko to traktowane jest jako szczególnie niebezpieczne, ponieważ dotyka fundamentów praw człowieka i ma charakter dyskryminacyjny.
Czym jest przestępstwo z nienawiści?
Choć w polskim prawie nie funkcjonuje ścisła definicja „przestępstwa z nienawiści”, to w praktyce organy ścigania opierają się m.in. na definicji przyjętej przez ODIHR – Biuro Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka OBWE. Wskazuje ona, że są to wszelkie czyny kryminalne wymierzone w ludzi lub ich mienie, gdzie ofiara została wybrana ze względu na swoje faktyczne bądź domniemane cechy – takie jak rasa, narodowość, religia, język, kolor skóry, orientacja seksualna czy tożsamość płciowa.
Przestępstwa z nienawiści mogą przybierać różne formy – od gróźb i znieważania, przez przemoc fizyczną, aż po niszczenie mienia. Kluczowe jest tu ustalenie, że motywem działania sprawcy była uprzednio ujawniona wrogość wobec określonej grupy społecznej.
Ochrona prawna
Polski Kodeks karny przewiduje szereg przepisów penalizujących czyny, których motywacją jest nienawiść lub dyskryminacja. Należą do nich m.in.:
-
art. 119 k.k. – przemoc lub groźba wobec osoby z powodu jej przynależności narodowej, etnicznej, rasowej czy religijnej,
-
art. 256 i 257 k.k. – propagowanie faszyzmu, totalitaryzmu czy znieważanie grup ze względu na pochodzenie, wiarę lub rasę,
-
art. 196 k.k. – obraza uczuć religijnych.
W praktyce jednak przestępstwa motywowane uprzedzeniami mogą być ścigane również na podstawie innych artykułów kodeksu, np. dotyczących pobicia, gróźb karalnych czy niszczenia mienia.
Ważnym elementem prawodawstwa jest także ustawa z 13 kwietnia 2022 r. przeciwdziałająca wspieraniu agresji Rosji na Ukrainę, która wprowadziła kary m.in. za propagowanie symboli popierających tę agresję.
Monitoring i działania Policji
Ze względu na wagę problemu, od 2015 r. w Policji działa system monitoringu przestępstw z nienawiści. W każdej komendzie wojewódzkiej powołani są specjalni koordynatorzy, a całość nadzoruje koordynator krajowy. Dane gromadzone w tym systemie służą nie tylko analizie zjawiska, ale także doskonaleniu szkoleń dla funkcjonariuszy oraz planowaniu działań prewencyjnych.
Policja prowadzi również działania edukacyjne i profilaktyczne, które mają uwrażliwiać społeczeństwo na problem dyskryminacji oraz zachęcać do zgłaszania przypadków motywowanych nienawiścią. Wszystkie postępowania prowadzone są pod ścisłym nadzorem prokuratury.
Wspólna odpowiedzialność
Przestępstwa motywowane uprzedzeniami nie są zwykłymi czynami kryminalnymi – uderzają w godność i bezpieczeństwo całych społeczności. Dlatego ich zwalczanie wymaga nie tylko działań Policji i wymiaru sprawiedliwości, ale także zaangażowania obywateli. Zgłaszanie tego typu zdarzeń jest kluczowe, by skutecznie reagować na przejawy nienawiści.
Źródło: BKS KGP