Polska archeologia nad Nilem
W dniu 26 marca 2008 r. w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Jaśle odbyło się spotkanie z prof. dr hab. Karolem Myśliwcem - jaślaninem, archeologiem, dyrektorem Zakładu Archeologii Śródziemnomorskiej PAN, kierownikiem polskiej misji archeologicznej w Sakkarze w Egipcie. Na spotkaniu omówione zostały dwa tematy: obchody jubileuszu 70- lecia polskiej archeologii nad Nilem oraz najnowsze odkrycia polskiej misji archeologicznej z regionu Sakkary.
W dniach 20-21 październiku 2007 roku w Kairze odbyły się dwudniowe uroczystości z okazji 70 rocznicy działalności polskich archeologów nad Nilem. Pierwszego dnia otworzono w Muzeum Egipskim wystawę „Archeologia polska nad Nilem”. Na wystawie prezentowanych było ponad 120 arcydzieł sztuki egipskiej, do tej pory nigdzie nie eksponowanych, a odkrytych przez polskie misje archeologiczne. Znajdują się tam m. in. pochodzące z wykopalisk w Tell El-Farcha figurki ze złotej folii oraz figurki wykonane z kła hipopotama (datowane na IV-III tys. p.n.e) przedstawiające przeróżne motywy znane do tej pory jedynie z malowideł; harpun z drzewa cedrowego o długości 2,60 m pięknie dekorowany, umieszczony w cylindrycznym futerale; ze Świątyni Hatshepsut w Deir El-Bahari pochodzi głowa faraona Totmesa III; marmurowy posąg bogini Afrodyty z pozostałością polichromii datowany na poczętek III w. p.n.e., a odkryty przez prof. Karola Myśliwca w trakcie polsko-egipskich prac w Tell Atria.Kulminacyjnych punktem pierwszego dnia jubileuszu było odsłonięcie w ogrodach Muzeum Egipskiego popiersia prof. Kazimierza Michałowskiego twórcy polskiej szkoły archeologii śródziemnomorskiej, inicjatora i uczestnika wielu badań archeologicznych w Egipcie i Sudanie.
21 października w Egipskiej Służbie Starożytności odbyło się Międzynarodowe Sympozjum, na które zaproszono dyrektorów i przedstawicieli międzynarodowych instytucji naukowych reprezentowanych w Egipcie oraz kierowników sześciu polskich misji archeologicznych, którzy mówili o najnowszych wynikach badań polskich misji naukowych. W trakcie Sympozjum z wykładem o swoich najnowszych odkryciach z regionu Sakkary wystąpił prof. Karol Myśliwiec.
Współczesna egiptologia bada nekropolię w Sakkarze już bez mała 150 lat. Dotychczas jednak eksplorowano teren po południowej, wschodniej i północnej stronie piramidy, pozostawiając z dość niezrozumiałych względów stronę zachodnią, utarła się opinia, że znajduje się tam wysypisko śmieci i pozostałości materiałów używanych do budowy.
W 1987 r. misja Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW przeprowadziła wstępne rozpoznanie w Sakkarze; wykazało ono, że cały teren przylegający od strony zachodniej do zespołu grobowego piramidy Dżosera jest wielkim cmentarzyskiem z okresu od III tysiąclecia p.n.e. do czasów bizantyjskich. Wykopaliska podjęto jesienią 1996 r. Po przeprowadzeniu rozpoznawczych poszukiwań geofizycznych, ekipa prof. Karola Myśliwca natrafiła na grobowiec, który okazał się mastabą wezyra Meref-nefeba z początku panowania 6 dynastii. W bardzo dobrym stanie zachowały się m. in. polichromowane płaskorzeźby ukazujące zmarłego przed stołem ofiarnym, cztery żony wezyra przedstawione jako harfistki. Przedstawienia synów wezyra na ścianach tego grobowca noszą ślady licznych, celowych zniszczeń. Wszystkie są wymłotkowane niezwykle starannie, poza postacią jednego, najmłodszego, noszącego takie samo jak ojciec imię Fefi. Obecnie ekipa pracuje na modelem grobowca w skali 1:1 (dł. 9m, szer. 6m, wys. 4m), który będzie udostępniany zwiedzającym w większych miastach Polski.
W ciągu 10 lat pracy polska misja archeologiczna kierowana przez prof. Karola Myśliwca odkryła ponad 500 pochówków, co wskazuje, że w tej części nekropolii chowano ludzi z różnych warstw społecznych. Ukazały się już dwa anglojęzyczne tomy o pracach polskich archeologów w Sakkarze „Saqqara – The Tomb of Merefnebef”, w których publikowane wyniki badań są bogato dokumentowane fotografiami i przerysami unikatowych malowideł ściennych, znajdujących się w grobowcu oraz „Pottery of the late Late Old Kingom. Funerary pottery and burial customs” pionierskie opracowanie ceramiki późnego Starego Państwa (ostatnie wieki 3. tysiąclecia p.n.e.). Profesor obiecał, że jak tylko mu czas pozwoli opracuje popularno-naukową wersję książki o polskich odkryciach w zachodniej części Sakkary.
Na zakończenie spotkania prof. Karol Myśliwiec odpowiadał na pytania uczestników dotyczące m.in. grobowca Aleksandra Wielkiego; Amenhotepa IV, który przeprowadził reformę religijną, próbując na stałe wprowadzić monoteizm - wiarę w jednego boga Atona oraz sposobu finansowania nauki polskiej i badań archeologicznych.
Beata Szybka
MBP Jasło