Program antynikotynowy dla przedszkolaków
Tak, tak to nie żarty. Najskuteczniejszym działaniem w dziedzinie profilaktyki chorób odtytoniowych jest zapobieganie paleniu tytoniu. Dlatego też konieczne są interdyscyplinarne działania zmierzające do kształtowania prawidłowych postaw zdrowotnych wśród dzieci i młodzieży.
Badania psychospołecznych uwarunkowań palenia tytoniu duże znaczenie przypisują środowisku w jakim wzrastają dzieci. Pierwszym środowiskiem rozwojowym i wychowawczym dziecka jest rodzina, następnie przedszkole, szkoła, grupa rówieśnicza.
Wzory zachowań, także w odniesieniu do nałogu palenia, kształtuje środowisko rodzinne, a poprzez „formowanie norm i wartości” może kreować postawy i zachowania z tym związane.
Z badań wynika, że prawdopodobieństwo palenia przez dzieci wzrasta, gdy palą rodzice lub rodzeństwo.
Podobnie jak środowisko rodzinne, na postawę wobec palenia tytoniu wpływa szkoła. Uczniowie wzorują się na wychowawcach i nauczycielach. Nauczyciel będący autorytetem, powinien być świadomy roli wiarygodnego źródła informacji w kształtowaniu postaw prozdrowotnych dzieci i młodzieży, w tym propagowaniu niepalenia.
Te dwa autorytety maleją wraz z wiekiem, wzrasta rola rówieśników. Do palenia tytoniu skrupulatnie przekonuje reklama papierosów.
W tym kontekście na całym świecie podjęte zostały działania antynikotynowe, szczególnie nasilone w Stanach Zjednoczonych, gdzie przyniosły już widoczne efekty. Styl życia młodego Amerykanina, to styl bez papierosa. Rozpowszechnienie nałogu palenia papierosów wśród dorosłych oraz coraz częstszego podejmowania palenia przez dzieci i młodzież w Polsce, wymaga ciągłych i systematycznych działań. Głównym celem Narodowego Programu Zdrowia jest m.in. zmniejszanie rozpowszechniania palenia tytoniu. Szczególny nacisk położony jest na zapobieganie palenia w wieku rozwojowym. Edukacja antytytoniowa staję się niezbędnym elementem wychowania społecznego, socjalizacją od podstaw, od najmłodszych lat, zważywszy na szczególne niebezpieczeństwo biernego palenia.
Dla dzieci w wieku przedszkolnym, bierne palenie oznacza m.in.:
- Zwiększoną częstość występowania przewlekłego zapalenia ucha środkowego,
- Zaburzenia rozwoju psychoruchowego,
- Zaburzenia zachowania dziecka,
- Zmniejszoną gotowość szkolną,
- Mniejszą odporność na infekcje itp.
W walce z biernym paleniem nie sprzyjają niekorzystne wzorce zachowań społecznych i zdrowotnych. Bierne palenie ciągle nie jest spostrzegane w kategoriach szkodliwych oddziaływań na ludzki organizm. Palenie przy dzieciach jest społecznie aprobowane. W tym kontekście szczególnie ważna jest realizacja wychowania antytytoniowego dla 6-latków wraz z ich rodzicami. Program ma charakter profilaktyczny, ale przede wszystkim ma na celu wykształcenie u dzieci świadomej umiejętności radzenia sobie w sytuacjach, w których inne osoby palą przy nich papierosy. Ma on na celu uwrażliwienie dzieci na szkodliwość dymu papierosowego, uświadamia skutki palenia papierosów i jest wstępem do asertywnych zachowań w obronie własnych praw, nie wzbudza agresji wobec palących rodziców i nie wprowadza zaniepokojenia o ich zdrowie. Autorem programu pt. „Czyste powietrze wokół nas” jest zespół lekarzy: pediatry i onkologa, pedagogów, psychologów, socjologa z Instytutu Matki i Dziecka, Centrum Onkologii w W-wie oraz Uniwersytetu Łódzkiego.
Podczas wdrażania programu, dzieci chętnie uczestniczyły w zajęciach. Wykazały się dużą wiedzą wyjściową na temat palenia tytoniu i jego skutków. Warsztaty pobudziły znacznie ciekawość dzieci o czym świadczyły ich wypowiedzi (wskazuje to na dużą liczbę dzieci dotkniętych tym problemem). Równolegle z edukacją antynikotynową dzieci rodzice otrzymywali materiały edukacyjne. Większość rodziców uznała potrzebę realizowania takich zajęć w przedszkolu powołując się na zasadę: „czego Jaś się nie nauczy, tego Jan nie będzie umiał”, a przede wszystkim mając na uwadze skutki biernego palenia pragną oni uchronić swoje pociechy.
Widząc żywe zainteresowanie tą problematyką, będę kontynuowała taki program w następnych latach.
Przedszkole Miejskie Nr 2 w Jaśle