Szpitale powiatowe na granicy wydolności. Samorządy biją na alarm
Związek Powiatów Polskich ostrzega, że proponowane na 2026 rok rozwiązania finansowe mogą doprowadzić do faktycznego paraliżu szpitali powiatowych w całym kraju. W przyjętym 21 stycznia stanowisku samorządowcy wskazują, że działania NFZ i administracji rządowej zamiast naprawiać system, uderzają w jego najsłabsze ogniwo.
Chodzi m.in. o przygotowywanie ryczałtowych umów na poziomie istotnie niższym niż rzeczywiste wykonanie świadczeń w 2025 roku, odejście od programu „Dobry posiłek w szpitalu” i przerzucenie kosztów żywienia na placówki, planowaną likwidację współczynników korygujących wyceny dla najmniejszych szpitali oraz odwlekanie płatności za świadczenia nielimitowane. W ocenie ZPP to działania, które mogą być „ukrytą formą wymuszenia likwidacji lub restrukturyzacji” części szpitali.
Samorządy podkreślają, że kryzys nie wynika z nieudolności zarządzania, lecz z wad konstrukcyjnych całego systemu. Wskazują na niewydolność podstawowej opieki zdrowotnej, przeciążenie SOR-ów i nocnej pomocy, sposób funkcjonowania sieci szpitali podporządkowany finansom państwa, rosnące koszty wynagrodzeń personelu medycznego bez adekwatnego wzrostu finansowania oraz błędną metodologię wyceny świadczeń przez AOTMiT. Przypominają również o niewdrożonym w praktyce wyroku Trybunału Konstytucyjnego dotyczącym finansowania ochrony zdrowia.
W stanowisku padają mocne słowa o „operacji bez znieczulenia na żywym organizmie”. ZPP wzywa premiera i rząd do realnych działań naprawczych, ostrzegając, że dalsze funkcjonowanie szpitali w obecnych warunkach prowadzi do narastania zadłużenia w skali niemożliwej do opanowania.
Samorządy zwracają też uwagę na niewykorzystany potencjał wojewódzkich planów transformacji, które w praktyce nie pełnią dziś roli narzędzia koordynującego zmiany w ochronie zdrowia na poziomie regionów. Bez tej koordynacji programy naprawcze mogą sprowadzić się wyłącznie do poprawy finansów placówek, z pominięciem równego dostępu pacjentów do świadczeń.
Równolegle samorządy rozpoczęły działania informacyjne, których celem jest zwrócenie uwagi opinii publicznej i decydentów na skalę problemu. Jak podkreślono w komunikacie przygotowanym do publikacji na stronach powiatów i miast, jest to pierwszy etap wspólnych inicjatyw. W przypadku braku oczekiwanych decyzji zapowiadane są kolejne kroki.
Związek Powiatów Polskich deklaruje gotowość do współpracy przy wypracowaniu rozwiązań, ale jednocześnie zaznacza, że bez systemowych zmian nawet najlepiej przygotowane programy naprawcze w pojedynczych szpitalach nie będą w stanie zapewnić stabilnego bezpieczeństwa zdrowotnego mieszkańców.
Poniżej publikujemy pełną treść stanowiska Zarządu Związku Powiatów Polskich w sprawie konieczności podjęcia przez rząd natychmiastowych działań naprawczych w systemie ochrony zdrowia.
Red.