W objęciach niepamięci
W Miejskiej Bibliotece Publicznej w Jaśle odbyło się spotkanie z poetką i regionalistką Emilią Polak, autorką książki „Zamknięte drzwi. Z dziejów Sanatorium Przeciwgruźliczego w Foluszu /1962-1972/”.
„Zamknięte drzwi” to książka wydana nakładem autorki w 2024 roku. Wykład rozpoczęła od wyjaśnienia etymologii nazwy miejscowości Folusz, położonej w lasach Beskidu Niskiego, w dolinie potoku Kłopotnica. Osada powstała w XVI wieku, a w XVII już istniała nazwa Folusz. Foluszami dawniej nazywano maszyny pilśniarki używane do folowania tkanin podczas produkcji sukna. W dawnych wiekach mieszkańcy wsi zajmowali się rzemieślniczą produkcją tego materiału oraz kamieniarstwem.
Emilia Polak kulturą ludową pasjonuje się niemal od dziecka, za sprawą Franciszka Kotuli, jednego z najbardziej znanych etnografów. Znajomość technik badawczych i wykonywany zawód pielęgniarki dał jej asumpt do opisania dziejów Sanatorium, w którym pracowała.
- To urokliwe miejsce, gdzie znajdowało się Sanatorium Przeciwgruźlicze, placówka ratująca ludzkie życie, chociaż istniała tylko dziesięć lat, śni mi się do dzisiaj. Tak jak każdy wspomina
swoją pierwsza pracę, tak i ja wspominam ten czas rozmaitych doświadczeń – przyznała.
Kiedy pracowała w Sanatorium już wtedy robiła notatki, wiedząc, że gromadzony materiał jest unikatowy i stanie się bazą przyszłej publikacji. Ludzie tam pracujący; lekarze, pielęgniarki, salowe i pozostały personel to osoby, które ratując chorych codziennie narażały własne życie. Z dużym szacunkiem wspomina lekarzy: Henryka Bartólewskiego, Jana Litwina, Zdzisława Szymańskiego, których praca dała dobry przykład młodej wówczas pielęgniarce. Wszyscy, pomimo trudnych warunków, wzorowo wykonywali swoje obowiązki. Emilia Polak pamięta także niektórych pacjentów. Jednym z nich był Nikifor Krynicki, malarz prymitywista, który rozdawał swoje obrazki pracującym tam osobom. Nikt wówczas nie zdawał sobie sprawy z wartości ofiarowywanych prac.
Wędrówka po przeszłości była zarówno dla autorki, jak i słuchaczy „przywróceniem zamkniętego czasu z niepamięci ludzi i zdarzeń”.
Spotkanie odbyło się 11 marca 2025 roku w ramach cyklu „Rozmowy o regionie”.
MBP w Jaśle