80 Rocznica powrotu mieszkańców do zniszczonego Jasła
17 stycznia 1945 roku po wyzwoleniu z rąk niemieckich Jasła jego mieszkańcy wrócili do zburzonego miasta. Wczoraj, tj. 17 stycznia obchodziliśmy 80 rocznicę tego historycznego wydarzenia, które miało znaczący wpływ na współczesny wygląd Jasła.
We wrześniu 1944 roku jaślanie spodziewali się szybkiego wyzwolenia miasta. Tymczasem 13 września 1944 roku decyzją ówczesnego starosty jasielskiego Waltera Gantza, mieszkańcy Jasła zostali zmuszeni do opuszczenia miasta.
Po opuszczeniu przez jaślan swoich domów i zakładów pracy, na ich teren weszły specjalne oddziały niemieckie, które rabowały własność prywatną i państwową.
Zabierały one wszystko co mogło służyć do prowadzenia wojny, a także dzieła sztuki wszelkiego rodzaju sprzęt, żywność i paliwo. Po ograbieniu zabudowań, były one palone, a pozostałości budynków żołnierze niemieccy wysadzili w powietrze, burząc większość budynków. W pierwszej kolejności niszczono budynki administracji publicznej oraz siedziby instytucji, kościoły i zakłady przemysłowe. Z 1152 budynków ocalało zaledwie 39. Reszta została obrócona w gruzy. Jak informuje Muzeum Regionalne w Jaśle straty miasta zostały oszacowane na około 70 milionów złotych liczonych po kursie z 1939r.
W wyniku działań wojennych II Wojny Światowej, zabudowania miasta Jasła zostały praktycznie zrównane z ziemią. Historycy szacują, że ponad 97% budynków zostało kompletnie zniszczonych.
Wojska 4 frontu ukraińskiego w dniu 16 stycznia 1945 roku wyzwoliły Jasło. W walkach o wyzwolenie Jasła brały udział obok wojsk radzieckich, również oddziały artylerii czechosłowackiej, które po dwudniowych walkach na terenie powiatu jasielskiego wyzwoliły miasto. Następnego dnia do miasta zaczęli powracać pierwsi mieszkańcy. 17 stycznia z Rzeszowa przybyła grupa operacyjna, która w imieniu władz polskich przejęła miasto od radzieckiego komendanta wojskowego. Wydarzenia te upamiętniono nadaniem nazwy 17 stycznia głównej ulicy prowadzącej do centrum miasta.
Z okazji osiemdziesiątej rocznicy tych wydarzeń Muzeum Regionalne w Jaśle przygotowało specjalną wystawę "Jasło 1945 - od ruin do życia ", która jest dostępna na jasielskim rynku.
AJ
Fot. Kolekcja Muzeum Regionalnego w Jaśle