Ukrywali Żydów. Dziś zostali upamiętnieni
Dzisiaj, w rocznicę zamordowania Eleonory Goleń przez hitlerowców odsłonięto w Jaśle tablicę upamiętniającą wspomnianą postać oraz wszystkich mieszkańców powiatu jasielskiego, którzy podczas II wojny światowej, pomimo grożącego im niebezpieczeństwa pomagali Żydom.
Deklarację umieszczenia tablicy na fasadzie budynku Sądu Rejonowego w Jaśle, upamiętniającej Eleonorę Goleń, która w czasie wojny ukrywała we własnym domu dwunastoletnią Żydówkę złożył w październiku ubiegłego roku starosta jasielski, Adam Pawluś. Miejsce nie jest przypadkowe. To najprawdopodobniej tutaj, gdzie w czasie II wojny światowej stał gmach więzienia gestapo Eleonora Goleń została rozstrzelana 5 stycznia 1943 r. Tablica upamiętnia również wszystkich mieszkańców powiatu jasielskiego, którzy w obliczu wojennej zawieruchy znaleźli dość sił, aby ryzykując własnym i bliskich życiem pomagać Żydom. Niektórzy z nich z pewnością na zawsze pozostaną anonimowi.
Nadanie Orderu Odrodzenia Polski dla Eleonory Goleń i Stanisława Golenia, którego byliśmy świadkami w październiku ubiegłego roku stało się przyczynkiem dla dzisiejszego wydarzenia. Wówczas obecny dziś z nami dr Mateusz Szpytma z Instytutu Pamięci Narodowej wywołał nas, obligując tym samym do ufundowania tablicy. Panie prezesie, melduję, że zadanie zostało wykonane. – mówił podczas okolicznościowego przemówienia Adam Pawluś, starosta jasielski.
Adam Pawluś
Więcej na temat postaci Eleonory Goleń można przeczytać tutaj >> http://www.jaslo4u.pl/zginela-za-ukrywanie-zydowskiej-dziewczynki-newsy-jaslo-22391
Odsłonięcia pamiątkowej tablicy dokonali: Adam Goleń – syn Stanisława Golenia, dr Mateusz Szpytma - wiceprezes Instytutu Pamięci Narodowej, Alicja Zając – senator RP, Bogdan Rzońca – poseł na Sejm RP, Maria Kurowska – wicemarszałek Województwa Podkarpackiego oraz Adam Pawluś – starosta jasielski. Tablicę poświęcił ks. dziekan Zbigniew Irzyk. Kwiaty złożyli parlamentarzyści i samorządowcy oraz delegacja dyrektorów szkół ponadgimnazjalnych z Jasła i powiatu jasielskiego. Uroczystość odbyła się z asyście harcerzy oraz uczniów klas mundurowych szkół ponadgimnazjalnych.
Zdaniem dr. Mateusza Szpytmy Polacy niejako winni są pamięć bohaterom, którzy w czasie II wojny światowej z narażeniem życia pomagali Żydom. Z tego miejsca chciałbym podziękować staroście Adamowi Pawlusiowi za podjętą inicjatywę. Cieszę się, że moja sugestia, którą wyraziłem podczas uroczystego, pośmiertnego wręczenia orderów Eleonorze i Stanisławowi Goleniom w październiku 2017 roku trafiła na podatny grunt. Odsłoniliśmy dzisiaj tablicę poświęconą Eleonorze Goleń oraz innym Polakom, którzy ratowali Żydów. Często padają pytania: po co te tablice? Może to nie jest konieczne? W końcu to tylko kawałek kamienia. Pamiętajmy jednak o tym, że to dowód naszej pamięci o tych, którzy są bohaterami. Powiedzenie, że historia tworzy naszą tożsamość nie jest pustym sloganem. Narody, które tracą swoją pamięć zanikają. Bohaterami, co do których bohaterstwa nie ma już żadnych wątpliwości są Polacy, którzy ratowali Żydów. Przez wiele lat była o nich cisza. Dzisiaj przyszedł czas, kiedy ta pamięć się budzi. – mówił na zakończenie dr Mateusz Szpytma, wiceprezes Instytutu Pamięci Narodowej.
dr Mateusz Szpytma
MD